Trampove kritike i neizvjesnost
Ovo upozorenje, objavljeno u petak, dolazi nakon što je predsjednik Donald Tramp ponovno kritikovao svoje saveznike – a posebno Ujedinjeno Kraljevstvo – jer se nisu pridružili njegovom ratu protiv Irana. Dva nosača aviona Kraljevske mornarice podrugljivo je nazvao “igračkama”, dok je druge članice NATO-a optužio da “nisu učinile apsolutno ništa” kako bi pomogle u borbi protiv iranskog režima.
U objavi na društvenim mrežama, predsjednik je dodao: “SAD ne treba ništa od NATO-a, ali ‘nikad ne zaboravite’ ovaj vrlo važan trenutak u vremenu.” Taj je komentar dodatni signal da se na podršku Vašingtona transatlantskom savezu prema članu 5. osnivačkog ugovora o kolektivnoj odbrani – gdje se napad na jednog saveznika smatra napadom na sve – više ne može bezrezervno računati.
Tramp je takođe u više navrata odbacio britanskog premijera Kira Starmera kao nekoga ko nije ni sličan Vinstonu Čerčilu.
Poziv na jačanje evropske uloge
Zajednički odbor za strategiju nacionalne bezbjednosti pozvao je London da “izradi plan za odmak od bilateralnog odnosa sa Sjedinjenim Državama od kojih toliko zavisimo u pogledu nuklearnih i obavještajnih operacija te konvencionalne odbrane”. Takođe je savjetovao da Ujedinjeno Kraljevstvo, Evropa i Kanada razviju plan “za prelaz prema većem evropskom vođstvu unutar NATO-a”.
Odbor je naglasio da, iako vlada treba da nastavi sarađivati sa SAD gdje je to praktično, mora imati i jasan plan.
“Pripremajući se za ‘najgori mogući scenario’ u kojem se Evropa više ne može osloniti na američku podršku u slučaju krize, Vlada mora sarađivati s evropskim partnerima kako bi ulagala u vlastite sposobnosti i tako nadoknadila ovo potencijalno povlačenje”, dodaje se u izvještaju.
Zavisnost od američke vojne moći
Vrhovni komandant savezničkih snaga u Evropi – najviši operativni komandant u savezu – tradicionalno je Amerikanac, dok američka vojska obezbjeđuje ključne elemente za bilo kakav sukob, poput satelitskih snimaka, sistema za elektroničko ratovanje i nadmoćne vatrene moći. To znači da bi snage sastavljene isključivo od evropskih članica bile znatno manje sposobne.
Posebna ranjivost Velike Britanije
Britanija je jedinstveno izložena svakom slabljenju transatlantske veze zbog svog bliskog bezbjednosnog i odbrambenog partnerstva sa SAD, koje se decenijama razvijalo na osnovu “posebnog odnosa”.
Odbor je naveo područja od posebne važnosti, uključujući zavisnost UK-a o SAD za održavanje svojih projektila Trident, aranžmane za razmjenu obavještajnih podataka, isporuku borbenih aviona F-35 i novi plan za izgradnju jurišnih podmornica.
U izvještaju se upozorava na mogućnost da bi Tramp mogao iskoristiti svaku polugu koju ima protiv saveznika ako učine nešto što mu se ne sviđa. Pozivajući se na britansku zavisnost od SAD u raznim odbrambenim i bezbjednosnim domenama, u izvještaju se navodi: “Postoje dokazana područja napetosti u odnosima između UK i SAD koja bi mogla ugroziti pouzdanost te zavisnosti u bliskoj budućnosti.”
