Podatak je danas objavila agencija AP, pozivajući se na izjave evropskih zvaničnika sa sastanka ministara energetike zemalja EU u Dablinu.
Evropski komesar za energetiku Dan Jorgensen upozorio je da je situacija ozbiljna. Prema njegovim riječima, uprkos tome što je Evropa potrošila više od 100 milijardi evra dodatno na energiju, nije dobila ni dodatnu količinu gasa ni nafte.
Problem je dodatno pojačan poremećajima u snabdijevanju nakon zatvaranja Ormuskog moreuza, jednog od najvažnijih pomorskih pravaca za svjetsku trgovinu naftom. Kroz taj prolaz je u normalnim uslovima prolazila približno petina svjetske trgovine naftom.
Gorivo u nekim zemljama skuplje gotovo 50 odsto
Posljedice se već osjećaju na benzinskim pumpama širom Evrope.
AP navodi da potrošači u pojedinim evropskim zemljama sada plaćaju gorivo gotovo 50 odsto više, dok se cijena evropske nafte Brent kreće oko 105 dolara po barelu.
Prema današnjem izvještaju Rojtersa, Brent je bio na oko 105,04 dolara, dok je američki WTI iznosio oko 92,24 dolara po barelu. Iako su cijene tokom dana blago pale, Brent je na putu da septembar završi sa rastom od oko 16 odsto.
Dodatni problem predstavlja način na koji se dio nafte sada transportuje. Rojters navodi da se za povećanje izvoza iz Persijskog zaliva koriste alternativni načini transporta, uključujući pretakanje nafte sa broda na brod, što je skuplje i manje efikasno od uobičajenog transporta.
Evropa posebno zavisi od dizela
Poseban rizik pred zimu predstavlja dizel.
Direktor Međunarodne agencije za energiju Fatih Birol upozorio je da je Evropa među najizloženijim regionima kada je riječ o dizelu. Prema njegovim riječima, oko 50 odsto evropskog snabdijevanja dizelom dolazi direktno iz SAD.
Zbog toga dodatnu zabrinutost izazivaju najave mogućeg ograničavanja američkog izvoza dizela. Birol je danas rekao da IEA pažljivo prati tržište i da bi države članice mogle razgovarati o korištenju strateških rezervi ako za tim bude potrebe.
EU razmatra promjenu energetskog pravca
Visoke cijene ponovo su otvorile pitanje koliko je Evropa zavisna od energenata koji dolaze izvan njenih granica.
Jorgensen je poručio da EU mora ubrzati prelazak sa fosilnih goriva na domaću proizvodnju električne energije i ulagati u elektroenergetsku infrastrukturu.
Istovremeno, Evropska komisija razmatra i odlaganje novih pravila o emisijama metana za uvoz nafte i gasa. Riječ je o propisima koji bi trebalo da počnu da se primjenjuju od 1. januara 2027. godine. Jorgensen je za Rojters rekao da bi primjena dijela pravila mogla biti odložena za oko godinu dana kako bi se državama i dobavljačima omogućila dodatna priprema.
Račun bi mogao biti još veći
Evropa sada ulazi u period u kojem će potražnja za energijom rasti zbog hladnijeg vremena. Istovremeno, rat i dalje utiče na transport nafte i gasa, dok tržište ostaje osjetljivo na svaku novu vijest o snabdijevanju.
Cijena evropskog prirodnog gasa je ovog mjeseca prešla 80 evra po megavat-času, što je najviši nivo od kraja 2022. godine. Visoke cijene energenata već predstavljaju dodatni pritisak i na evro, koji je tokom septembra oslabio oko dva odsto prema dolaru.
Za građane to znači da posljedice energetskog šoka nisu ograničene samo na račune za gorivo. Skuplji energenti mogu se preliti i na troškove transporta, proizvodnje i grijanja, dok će naredni mjeseci pokazati koliko dugo će poremećaji na tržištu trajati.
