Privremeno olakšanje u junu
Rast cijena goriva u Evropi privremeno je zaustavljen prošlog mjeseca, nakon što su Vašington i Teheran postigli memorandum o razumijevanju u 14 tačaka koji je uključivao i prekid vatre. Prema novim podacima Eurostata, cijene dizela u junu su u poređenju s majem pale za 6,4 posto, a benzina za 4,2 posto.
Najveći pad cijena dizela zabilježen je u Češkoj (-11,3%), Poljskoj (-9,7%) i Bugarskoj (-9,4%), a najmanji u Mađarskoj (-0,6%), Italiji (-1,4%) i Sloveniji (-1,6%). Kod cijena benzina, Kipar (+0,7 %) i Italija (+0,5%) bile su jedine zemlje EU u kojima je zabilježen rast.
U svim ostalim državama cijene su pale, najviše u Švedskoj (-7,8 %), Belgiji (-7,0 %) i Poljskoj (-6,6 %). Međutim, nova faza napetosti ponovo snažno podiže cijene goriva. Cijena sirove nafte na svjetskom tržištu je prošle sedmice premašila 100 dolara po barelu, što je najviši nivo od početka juna.
Na godišnjem nivou, od juna 2025. do juna 2026, najveći rast cijena zabilježen je u Bugarskoj, Litvaniji i Rumuniji, gdje su porasle za više od 23 posto. U nekim zemljama izvan Evropske unije rast je bio još veći – gotovo 32 posto u Turskoj i skoro 30 posto u Gruziji.
Kritike u Briselu
Ako se izuzme Malta, najmanji rast cijena goriva u EU zabilježili su Mađarska (2,3%), Poljska (5,8%) i Španija (7,9%). Mađarska je ograničila cijene goriva, dok su Poljska i Španija uspjele ublažiti poskupljenja smanjenjem stope PDV-a na benzin i dizel.
Taj je potez izazvao kritike u Briselu, jer je Evropska unija preporučila smanjenje trošarina, a ne PDV-a. Španija se takođe oslanja na otporan sistem prerade i distribucije. Iako uvelike zavisi od uvoza sirove nafte, Madrid ima razvijenu mrežu rafinerija, zbog čega je manje zavisan od uvoza gotovih goriva i troškovima snabdijevanja.
Međunarodna agencija za energiju (IEA) ističe da “Španija ima jedinstven sistem naftne infrastrukture s velikom geografskom pokrivenošću i povezanošću, koji uključuje 11 naftnih lučkih terminala, razgranatu mrežu cjevovoda i skladišne kapacitete povezane s rafinerijama”.
