Riječ je o festivalu La Tomatina, jednom od najneobičnijih tradicionalnih događaja u Španiji. Ali zašto su baš paradajzi postali glavno “oružje” ovog festivala i kako je ova tradicija uopšte nastala?
Sve je počelo spontanom uličnom tučom
La Tomatina nije nastala kao pažljivo osmišljen festival, već sasvim slučajno. Prema lokalnoj predaji, sve je počelo 1945. godine tokom parade poznate kao “Velike glave” u Buñolu.
Tokom parade izbila je ulična tuča, a grupa lokalnih mladića u jednom trenutku počela je da uzima povrće sa obližnjih štandova i njime gađa učesnike. U metežu su se među povrćem naašo i paradaj, koji je vrlo brzo postao glavno sredstvo za gađanje.
Policija je tada prekinula sukob, ali ideja očigledno nije zaboravljena. Već naredne godine ista grupa vratila se na ulicu, ovog puta pripremljena – ponijeli su sopstveni paradajz i ponovo započeli bitku. Tako je spontani incident postepeno prerastao u tradiciju.
Ipak, put do današnjeg festivala nije bio sasvim jednostavan. La Tomatina je početkom pedesetih godina bila zabranjena, ali su stanovnici Buñola nastavili da insistiraju na običaju. Festival je zvanično ponovo održan 1957. godine i od tada se održava svake posljednje srijede u avgustu.
Zašto baš paradajz?
Paradajz nije izabran zato što iza njega stoji neko posebno simboličko značenje. Njihova uloga prije svega je posljedica načina na koji je festival nastao – bili su pri ruci tokom prvih spontanih sukoba.
Ali paradajz ima još jednu važnu prednost: kada je veoma zreo, lako se gnječi i prilično je mekan. Upravo zbog toga se za La Tomatinu koristi prezreli paradajz druge klase, koji više nije pogodan za prodaju i uobičajenu upotrebu.
Za potrebe festivala u Buñol stižu desetine tona takvog paradajza iz različitih dijelova Španije. Organizatori ih prije početka bitke dodatno gnječe kako bi smanjili mogućnost povreda. Učesnici ih zatim, nakon zvaničnog početka, jednostavno zagrabe i bacaju jedni na druge.
Kako izgleda najveća bitka paradajzom?
Prije nego što počne glavni dio festivala, učesnici imaju još jedan zadatak. U centru grada postavlja se oko sedam metara visok i veoma klizav stub, na čijem vrhu se nalazi komad španske sušene šunke, odnosno jamón. Učesnici pokušavaju da ga dohvate penjući se uz stub.
Kada se taj dio završi, počinje ono zbog čega hiljade ljudi dolaze u Buñol – jednosatna bitka paradajzom.
Uske gradske ulice za veoma kratko vrijeme ispune se ljudima, dok kamioni dovode tone prezrelog paradajza koji učesnici koriste za međusobno gađanje. U ovoj bici nema pobjednika, a cilj nije nadjačati druge učesnike, već jednostavno učestvovati u neobičnom kolektivnom spektaklu.
@maureentravelchic La Tomatina from inside the tomato fight. 🍅🇪🇸 One hour of tomatoes flying from every direction, people swimming in tomato pulp, trucks squeezing through the streets and absolutely no chance of staying clean. 😂 Would you do La Tomatina once in your life? #LaTomatina #Buñol #SpainTravel #SpainFestivals #visitspain ♬ sonido original – Maureen Usacdin
Postoji samo jedno važno pravilo: paradajz treba zgnječiti prije nego što se baci. Na taj način smanjuje se rizik od povreda. Mnogi učesnici dodatno nose plivačke naočare kako bi zaštitili oči, dok neki koriste i čepiće za uši.
Od lokalnog običaja do svjetskog festivala
La Tomatina je decenijama bila uglavnom lokalna atrakcija, ali je tokom osamdesetih godina počela da privlači sve veću pažnju španskih medija. Festival je prvo postao poznat širom Španije, a zatim se proširio i izvan njenih granica.
Danas u Buñol zbog ovog događaja dolaze ljudi iz cijelog svijeta. Festival svake godine privuče više od 20.000 učesnika, a prema podacima španske novinske agencije EFE, u posljednje tri godine oko 40 odsto posjetilaca činili su strani turisti.
Iako je danas riječ o velikoj turističkoj atrakciji, u njegovoj osnovi i dalje je ista ideja kao 1945. godine – okupiti se na ulici, napraviti potpuni nered i dobro se zabaviti. Nakon završetka bitke program se nastavlja uz muziku uživo, ples i sangriju na gradskim trgovima, prenosi Index.hr.
