U srcu drevne Atine, u uskim ulicama i oko arheoloških nalazišta, grupe posjetilaca djeluju kao da su svuda, vijugajući iza turističkih vodiča.
Ranije bi zvaničnici takve prizore dočekivali s dobrodošlicom. Ali za Harisa Dukasa, socijalističkog gradonačelnika koji je odlučan da prenatrpani centar prijestonice vrati njenim građanima, početak turističke sezone dovodi u opasnost veliki dio njenog istorijskog jezgra. Čitava naselja, smatra on, nalaze se u opasnosti da izgube svoju autentičnost zbog nekontrolisanog turističkog razvoja.
“Atina ne može da funkcioniše kao da je ogroman hotel. Potrebna su ograničenja i pravila. Gradovi takođe moraju imati pravo glasa u načinu na koji se razvijaju“, navodi Dukas.
Prošle godine više od osam miliona ljudi posjetilo je Atinu, što je rekord za metropolu koja se donedavno smatrala samo usputnom stanicom ka grčkim ostrvima. Samo u kratkoročnom izdavanju, broj noćenja u popularnoj četvrti Plaka, ispod Akropolja, više se nego udvostručio od 2018. godine, pokazala je nedavna studija.
U gradskoj većnici, izgrađenoj u neoklasičnom stilu, zvaničnici kažu da je vrijeme presudno ako Atina ne želi da postane žrtva sopstvenog uspjeha. Upozoravajući znaci su svuda – od vrtoglavog rasta kirija koji je istisnuo lokalno stanovništvo, do preopterećene infrastrukture koja popušta pod pritiskom.
“Cijela Atina se raskopava kako bismo mogli da izdržimo. Gradimo elektroenergetsku infrastrukturu, vodovodne sisteme, novu kanalizaciju, 5G mreže. Kada imate oko 700.000 stanovnika (uža gradska zona) i osam miliona posjetilaca, pritisak je ogroman”, istakao je Dukas, koji je prije ulaska u lokalnu politiku bio profesor klimatske energetike.
Dukas je preuzeo funkciju 2024. godine nakon što je neočekivano ubjedljivo pobijedio uz podršku glavne opozicione stranke Pasok, uz obećanje da će “ozeleniti”ono što se smatra najtoplijom prijestonicom kontinenta. Procjenjuje se da je pod njegovim mandatom zasađeno 3.855 stabala širom opštine površine 39 kvadratnih kilometara.
Ali kako je privlačnost Atine rasla, gradonačelnik se našao u direktnom sukobu sa snagama koje krivi za “nekontrolisani razvoj” na glavnim turističkim lokacijama. Dukas se usmjerio na građevinske kompanije koje žele da podignu višespratnice u podnožju Akropolja iz petog vijeka prije nove ere, kao i na investitore u nekretnine i preduzetnike. Takođe se suprotstavlja širenju često nelicenciranih krovnih barova i restorana.
Borba se ove nedjelje pojačala, kada je Dukas za Gardijan rekao da će iskoristiti zakon o namjeni zemljišta u turizmu, koji je trenutno u raspravi, kako bi zatražio opštu zabranu novih poslovnih aktivnosti u istorijskom centru grada.
“Zaustavićemo sva turistička ulaganja u Plaki, koju sam riješio da sačuvam. Više nema mjesta. Ne za kratkoročno izdavanje, ne za apartmane sa uslugom, ne za hotele, niti za bilo koju drugu turističku namjenu. Područje je prezasićeno”, kaže gradonačelnik, dodajući da kroz zakone želi da poruči: “Dosta je bilo!”
Gradonačelnik je takođe iznio ideju o zamrzavanju građevinskih dozvola za nove hotele. To bi uslijedilo nakon slične zabrane koju je uvela vlada desnog centra, a koja ograničava kratkoročno izdavanje u naseljima sa pogledom na Akropolj.
Na njegovo iznenađenje, ove nedjelje dobio je podršku iz neočekivanog pravca. Na događaju posvećenom promociji prijestonice u utorak, predsjednik moćnog udruženja hotelijera, Evgenios Vasilikos, takođe je pokrenuo pitanje ograničenja izgradnje hotela, navodeći primjer Barselone, koja od 2017. ne izdaje dozvole za nove hotele.
“Ne moramo ponovo izmišljati točak”, rekao je hotelijer, dodajući da je došao trenutak da turistički sektor prijestonice ozbiljno razmisli gdje želi da bude za 10 ili 15 godina.
“Kada se čitav centar Atine pretvara u hotelsku zonu, ne mogu samo ja to da govorim. Sada kada se oglasio i predsjednik udruženja hotelijera, rasprava je zvanično počela. Atina ne može da postane Barselona”, dodao je Dukas.
Dukas je očigledno ohrabren Jaumeom Kolbonijem, svojim ljevičarskim kolegom u Barseloni, koji je nedavno najavio potpunu zabranu kratkoročnog izdavanja od novembra 2028, kada će dozvole za više od 10.000 stanova biti ukinute kako bi grad bio pogodniji za život njegovih stanovnika. I Atina i Barselona su među 15 gradova čiji su gradonačelnici pristupili evropskom planu za stanovanje, pozivajući EU da preduzme odlučne mjere za rješavanje krize.
Poput Kolbonija, Dukas je pristup pristupačnom stanovanju – koji je za mnoge nemoguć zbog pritiska kratkoročnog izdavanja – opisao kao najveći problem opštine.
“Osnovali smo kancelariju za socijalno stanovanje kako bismo identifikovali zgrade i stanove koje možemo obnoviti uz pomoć fondova EU. Želimo da podstaknemo mlade parove da ostanu u centru. Dok se drugi gradovi okreću betonu i neboderima, mi idemo u potpuno drugom pravcu, što uključuje i rušenje zgrada kako bismo stvorili javni prostor za parkove i igrališta. Atina pripada svojim ljudima. Nije samo za one koji žele da je iskoriste”, rekao je gradonačelnik, piše Gardijan.
