Ukrajinski predsjednik Volodimir Zelenski saopštio je danas da je Kijev dobio nove obavještajne podatke koji ukazuju na pripremu velikog ruskog napada na Ukrajinu.
Zelenski nije naveo kada bi napad mogao uslijediti, niti je objavljeno nezavisno potvrđeno obavještajno izvještavanje koje bi potvrdilo ruske planove. Njegovo upozorenje dolazi, međutim, u trenutku kada se intenzitet vazdušnih napada na obje strane naglo povećava.
Ukrajina je tokom noći izvela masovni napad dronovima na više područja Rusije. Prema ruskom Ministarstvu odbrane, presretnuto je gotovo 900 ukrajinskih dronova, od čega je više od 700 bilo usmjereno prema Moskovskoj oblasti. U napadu je, prema ruskim vlastima, poginulo najmanje dvoje ljudi.
Novi udar, ali i novo upozorenje
Kijev se sada priprema za mogući ruski odgovor.
Ukrajina već duže vrijeme ima problema sa zalihama protivvazdušne odbrane, posebno presretača za sisteme Patriot. Zbog toga bi novi veliki talas ruskih raketnih i dronovskih napada mogao predstavljati ozbiljan test za ukrajinsku odbranu.
Moskva, s druge strane, posljednjih dana pojačava napade na ukrajinske gradove i infrastrukturu. Time se stvara obrazac u kojem svaki veći udar jedne strane može biti praćen novim talasom napada druge.
Ali ono što današnje događaje čini posebno ozbiljnim jeste činjenica da se posljedice rata sve očiglednije prelijevaju na Crno more.
Dronovi pogodili trgovačke brodove kod Bugarske
Dva komercijalna broda napadnuta su tokom noći dronovima u bugarskoj ekskluzivnoj ekonomskoj zoni Crnog mora, oko 112 kilometara od obale.
Jedan brod, pod zastavom Togoa, potonuo je, a njegova posada je nestala. Drugi brod, koji je prevozio žito, pogođen je i oštećen, a njegovi članovi posade su spašeni. Dvoje ljudi je povrijeđeno. Bugarske vlasti pokrenule su potragu i istragu.
Bugarski premijer Rumen Radev napad je nazvao grubim kršenjem međunarodnog prava. Sofija za sada nije zvanično saopštila ko je izveo napad. Jedan pomorski sigurnosni izvor za Rojters rekao je da početne procjene ukazuju na vjerovatnu rusku odgovornost, ali to još nije nezavisno potvrđeno. Rusija se do sada nije oglasila o incidentu.
Evropska unija upozorava
Napad je odmah izazvao reakciju u Briselu.
Predsjednica Evropske komisije Ursula fon der Lajen poručila je da su napadi na civilne brodove i njihove posade “neprihvatljivi” i upozorila da je situacija u Crnom moru sve ozbiljnija.
Crno more je od početka rata postalo jedno od ključnih područja sukoba. Njime prolaze važne trgovačke i energetske rute, a napadi na civilne brodove povećavaju rizik za međunarodnu plovidbu, osiguranje i transport robe.
Današnji incident kod Bugarske posebno je osjetljiv jer se dogodio u ekonomskoj zoni države članice NATO-a.
Rat više nije samo pitanje fronta
Istovremeno sa današnjim napadima, Ukrajina sve intenzivnije koristi dronove dugog dometa za napade duboko na ruskoj teritoriji.
Kijev je posljednjih mjeseci posebno usmjeren na rusku naftnu infrastrukturu. Ukrajinsko Ministarstvo odbrane tvrdi da je više od polovine ruskih kapaciteta za preradu nafte pogođeno napadima. Taj podatak dolazi iz ukrajinskih izvora i nije nezavisno potvrđen, ali je ruski predsjednik Vladimir Putin priznao da su napadi na rafinerije imali ekonomske posljedice, piše The Guardian.
Moskva istovremeno nastavlja da napada ukrajinsku energetsku i transportnu infrastrukturu.
Zbog toga se rat sve manje može posmatrati samo kroz ono što se događa na liniji fronta. Dronovi i rakete danas dosežu duboko u teritoriju protivnika, dok Crno more postaje sve rizičnije i za civilnu plovidbu.
Opasnija faza rata
Današnji događaji ne znače da je počeo direktan sukob Rusije i NATO-a. Ali pokazuju koliko se rat približava prostoru u kojem se prepliću interesi Rusije, Ukrajine i članica NATO-a.
Posebno zabrinjava činjenica da su civilni brodovi postali dio bezbjednosnog rizika na Crnom moru. Evropska komisija već upozorava na opasnost za trgovačke brodove i njihove posade.
Ako se nastave veliki napadi dronovima, udari na energetsku infrastrukturu i napadi na plovidbu, Crno more bi moglo postati jedno od najosjetljivijih područja evropske bezbjednosti.
A upozorenje Volodimira Zelenskog na novi veliki ruski napad pokazuje da se, umjesto smirivanja, rat trenutno kreće prema novoj eskalaciji.
