Novi indeks prosperiteta, koji uz prihode i BDP posmatra i kako se bogatstvo pretvara u kvalitet života, socijalnu koheziju i dugoročni razvoj, ne svrstava SAD, Njemačku ili Francusku među prvih deset.
Umjesto njih, na vrhu je Norveška, piše Euronews.
Evropa dominira
Evropa dominira globalnim ljestvicama bogatstva, ali šta zapravo znači biti “bogata zemlja” uveliko zavisi od toga kako se prosperitet mjeri i ko od njega ima koristi.
“Biti najbogatija zemlja na svijetu ne svodi se samo na veliku proizvodnju”, navodi se u analizi platforme za poređenje finansijskih usluga HelloSafe. “Ključno je kako se to bogatstvo konkretno pretvara u svakodnevni život običnog građanina. U 2026. godini, odgovor je Norveška.”
Platforma tvrdi da sam bruto domaći proizvod (BDP) po stanovniku može iskriviti poređenja jer pretpostavlja da je nacionalna proizvodnja ravnomjerno raspoređena među stanovništvom. Irska je dobar primjer tog problema.
Njen BDP po stanovniku iznosi oko 150.000 dolara u paritetu kupovne moći, ali velik dio toga generšu multinacionalne kompanije poput Applea, Googlea i Pfizera. Procjenjuje se da jaz između proizvodnje i prihoda domaćinstava iznosi oko 70.000 dolara po osobi.
Novi indeks prosperiteta
Kako bi riješio ta ograničenja, HelloSafeov “Indeks prosperiteta” rangira više od 50 zemalja koristeći kombinovanu ocjenu do 100.
Indeks se koristi podacima MMF-a, Svjetske banke, UNDP-a, Eurostata i OECD-a, objedinjujući prihode, nejednakost i šire društvene pokazatelje u jedinstvenu mjeru prosperiteta. Na osnovu tih kriterijuma, Evropa dominira samim vrhom ljestvice, s pet najprosperitetnijih zemalja smještenih u regiji.
Male zemlje na vrhu
Norveška predvodi ljestvicu, potpomognuta najvišim bruto nacionalnim dohotkom (BND) i vrlo uravnoteženim društvenim modelom. Irska je druga, s visokim realnim prihodima uprkos naduvanim brojkama BDP-a.
Luksemburg je treći, skliznuvši s prve pozicije prvi put otkako je indeks pokrenut. Prema izvještaju, te zemlje kombinuju snažne privredne rezultate s nekima od najboljih društvenih pokazatelja na svijetu.
Među visoko rangiranima je i Island, koji je na petom mjestu zahvaljujući snažnim pokazateljima ljudskog razvoja i niskom nivou relativnog siromaštva. Singapur, za razliku od njega, ima visoke prihode, ali ga koči veća nejednakost.
Gdje su SAD i Francuska?
Izvan Evrope, Sjedinjene Države zauzimaju 17. mjesto, što odražava privrednu snagu, ali i visoku nejednakost i relativno siromaštvo.
Francuska je na 20. mjestu, odmah iza Češke, koja profitira od jedne od najravnomjernijih raspodjela prihoda u Evropi i niske stope relativnog siromaštva.
Na dnu evropske ljestvice, zemlje poput Italije, Španije i Estonije postižu skromnije rezultate, što je posljedica nižih prihoda i, u slučaju Španije, većeg relativnog siromaštva.
Vodeće zemlje po kontinentima
Izvan Evrope, Sejšeli su prvi u Africi, podstaknuti najvišim BDP-om po stanovniku na kontinentu, snažnim ljudskim razvojem i relativno obuzdanom nejednakošću.
Slijede Mauricijus i Alžir. U Latinskoj Americi, Urugvaj je prvi put na vrhu ljestvice, s najvišim BND-om u regiji, najnižom stopom siromaštva i najravnomjernijom raspodjelom prihoda. Slijede ga Čile i Panama. U Aziji, poredak predvodi Singapur, a iza njega su Katar i Ujedinjeni Arapski Emirati.
Rezultati pokazuju da, iako Evropa i dalje dominira globalnim mjerilima prosperiteta, slika se značajno mijenja kada se u obzir uzmu nejednakost i društveni ishodi. Podaci sugerišu da se značenje riječi “bogat” više ne definiše samo proizvodnjom, već time koliko je to bogatstvo široko podijeljeno, prenosi index.hr.
