Najtoplije je u dijelovima Francuske i Španije, ali ništa bolje ni u Velikoj Britaniji, kao i u ostatku Evrope, u kojoj se nižu upozorenja na ozbiljne rizike po život i infrastrukturu.
U centru “pakla” Francuska
Francuska, koja se trenutno nalazi u centru toplotnog talasa, zabilježila je svoj temperaturni rekord od kad postoje mjerenja jer je temperatura u jednom gradu u utorak prešla 44 stepena Celzijusa.
Na jugu Španije, temperature su prešle 45 stepeni Celzijusa u Anduharu.
Upozorenja na visoke temperature bila su na snazi u 23 evropske zemlje, a Njemačka, Francuska, Španija, Švajcarska i Luksemburg su stavljene pod najstrože upozorenje crvenog nivoa.
Vrućina se takođe pokazala smrtonosnom. Francuski premijer Sebastijan Lekornu rekao je da se 40 ljudi udavilo od 18. juna i povezao smrt sa visokim temperaturama, nazivajući ih “surovom pošašću”.
Šta je “Omega blok”?
Neposredni vremenski obrazac koji stoji iza ovog produženog perioda vrućine poznat je kao Omega blok.
Riječ je o vremenskom obrascu u kojem veliko područje visokog pritiska ostaje zarobljeno između dva područja niskog pritiska.
Ime je dobio po grčkom slovu Omega. Na meteorološkoj mapi, raspored sistema pritiska podsjeća na oblik upravo tog slova: izbočina visokog pritiska u sredini, sa sistemima niskog pritiska sa obje strane.
Navodi se da ovdje riječ “blok“ ima važnu ulogu. Naime, normalno, vremenski sistemi se kreću od zapada ka istoku preko Evrope, nošeni pojasom jakih vjetrova visoko u atmosferi, što se naziva mlazni tok.
Tokom Omega bloka, to normalno kretanje je poremećeno. Mlazni tok se oštro savija ka sjeveru i jugu umjesto da teče u relativno stalnom smjeru.
Ovo ostavlja sisteme pritiska prekinutim i usporava njihovo kretanje. Kao rezultat toga, područje visokog pritiska može ostati zaglavljeno iznad istog regiona nekoliko dana.
Omega blokovi generalno traju između tri i 10 dana, ali u nekim slučajevima mogu ostati na mjestu nedjeljama.
Kako Omega blok zadržava toplotu iznad Evrope?
Područje visokog pritiska u centru Omega bloka stvara vruće, suve i stabilne uslove iznad dijelova zapadne Evrope.
Visok pritisak ograničava formiranje oblaka. Sa manje oblaka koji blokiraju sunce, tlo dobija intenzivno sunčevo svjetlo tokom dužeg perioda tokom dana.
Vjetrovi takođe ostaju slabi, što znači da se topli vazduh ne zamjenjuje brzo hladnijim vazduhom.
Toplota stoga ostaje nad istim područjem i nastavlja da se povećava.
Ova centralna zona visokog pritiska se takođe opisuje kao toplotna kupola jer se ponaša kao poklopac iznad lonca, držeći vruć vazduh na mjestu.
Toplotna kupola je jedan dio šireg Omega bloka, koji takođe uključuje dva sistema niskog pritiska sa obje strane.
Britanija na granici
Britanija se nalazi blizu granice između intenzivne vrućine i hladnijeg vazduha na sjeverozapadu.
Prema podacima Meteorološke službe Velike Britanije, ovo stvara veoma vruće uslove u južnoj i istočnoj Britaniji, dok sjeverna i zapadna područja ostaju relativno hladnija i vlažnija.
“Počeo toplodni udar i trajaće dugo”
U Velikoj Britaniji je takođe na snazi crveno upozorenje zbog ekstremnih vrućina, a meteorolozi upozoravaju da bi temperature u naredna dva dana mogle da dostignu ili premaše istorijske rekorde.
Očekuje se da će temperature u pojedinim dijelovima zemlje doseći sredinu i više od 30 stepeni Celzijusa, uz mogućnost da se približe 40 stepeni, što bi bilo blizu nacionalnog rekorda od 40,3 stepeni, zabilježenog 2022. godine.
Zašto je trenutna vrućina tako ekstremna?
Omega blok objašnjava zašto je vrijeme zaglavljeno, ali klimatske promjene objašnjavaju zašto toplota zarobljena ispod njega sada dostiže mnogo više nivoe.
Sagorijevanje uglja, nafte i gasa povećalo je gasove staklene bašte u atmosferi i zagrijalo planetu za oko 1,3 stepena Celzijusa u poređenju sa predindustrijskim vremenima.
To znači da svaki toplotni talas sada počinje sa toplije početne tačke.
Kada vremenski obrazac poput Omega bloka zadržava vruć vazduh nad jednim regionom, temperature mogu porasti daleko iznad onih viđenih tokom sličnih događaja u prošlosti.
Da li iza svega stoji El Ninjo?
El Ninjo može podići globalne temperature i povećati vjerovatnoću ekstremnih vrućina u različitim regionima.
Međutim, naučnici kažu da nije odgovoran za trenutni evropski toplotni talas jer je tek nedavno počeo.
Naučnici čak kažu da su svemu najviše doprinijele klimatske promjene, a ne El Ninjo.
Naime, Evropa se sada zagrijava i do tri puta brže od globalnog prosjeka, što je čini kontinentom koji se najbrže zagrijava.
Jedan od razloga je blizina Arktika, koji se zagrijava brže od bilo kog drugog dijela svijeta. Kako rastuće temperature tope snijeg i led, tamnije površine ispod njih su izložene.
Ove tamnije površine apsorbuju više toplote od Sunca, što uzrokuje dalje zagrijavanje.
Promjene u atmosferskoj cirkulaciji takođe utiču na to kako se toplota zadržava nad Evropom.
Naučnici kažu da je veliki porast intenziteta i širenja evropskih toplotnih talasa u skladu sa dugogodišnjim klimatskim predviđanjima.
Ono što ostaje zapanjujuće je koliko rano takva toplota sada stiže.
Evropa doživljava svoj drugi rekordni toplotni talas u dva uzastopna mjeseca, čak i prije jula, koji je obično najtopliji mjesec na kontinentu.
“Ovo uopšte nije nova norma; ovo je podnožje apsolutne katastrofe”, rekao je za CNN Hju Montgomeri, profesor intenzivne nege na Univerzitetskom koledžu u Londonu, prenosi b92.net.
