Ali, italijanska premijerka sada je napustila svoju opreznu suzdržanost. U žestokom verbalnom ratu na društvenim mrežama uzvratila je udarac, kritikujući Trampovo ponašanje prema saveznicima i optužujući ga da podilazi neprijateljima SAD i Zapada, piše Financial Times.
Povod za sukob
Bijes premijerke očito je podstaknula Trampova izjava koju je u petak dao italijanskom novinaru, rekavši da ga je Meloni “moljakala” da se fotografira s njim na nedavnom samitu G7 u Francuskoj. Giovanni Orsina, politolog sa Univerziteta Luiss u Rimu, rekao je da su takve opaske “potpuno neprihvatljive” za premijerku koja se predstavlja kao “političarka koja brani čast i interese Italije”.
“Ovaj napad bio je ličan, implicirao je nedostatak dostojanstva”, rekao je. “Ali ona to ne doživljava kao neko sitno lično pitanje. To je pitanje časti, a za nacionalistu je čast političko pitanje”, dodao je. “Kao da je na neki način uvrijedio italijansku zastavu.”
Predizborna računica
Međutim, istup Meloni u videu na društvenim mrežama, u kojem je Trampov opis njihovog susreta na samitu nazvala “potpuno izmišljenim”, događa se u trenutku dok se italijanska premijerka priprema za izbornu bitku u kojoj je njen blizak odnos s američkim predsjednikom postao sve veći politički teret.
“Tramp je na izborima u Evropi toksičan, čak i na desnici”, rekao je Stefano Stefanini, bivši italijanski ambasador pri NATO-u. “Svrstavanje u tabor protivnika Trampa sada joj može da donese i neke izborne koristi.”
Rat na društvenim mrežama
Tramp je u subotu na svojoj društvenoj mreži Truth Social ponovio tvrdnju da je “stalno tražila sliku sa mnom” na samitu G7, istovremeno se žaleći na odbijanje Rima da dopusti američkoj vojsci korištenje italijanskih avio-baza za bombardovanje Irana.
“Loše joj ide u Italiji, popularnost joj pada”, napisao je Tramp. “Sada, nakon što su Sjedinjene Države vojno porazile Iran, ona bi opet htjela da bude prijateljica da si ‘popravi rejting’. Ne, hvala!!!”
Meloni mu je uzvratila, savjetujući mu da se brine o vlastitom rejtingu, koji je u padu, i sugerišući da joj je savez s njim lično naštetio. “Što se moje popularnosti tiče, prijateljstvo s vama sigurno joj nije pomoglo”, napisala je, dodavši kako njena popularnost “nije vaša briga. Predlažem da se skoncentrišete na svoju.”
Iako spoljna politika rijetko predstavlja centralno pitanje italijanskih izbora, Orsina je rekao da će svađa uopšteno stvoriti “pozitivnu sliku” za Meloni, nudeći “svijetlu tačku” u neželjenoj konfrontaciji koju je “očajnički pokušavala izbjeći”.
“Mala liderka puno manje moćne zemlje koja se suprotstavlja nasilniku – to je sjajan narativ”, rekao je.
Dramatičan preokret u odnosima
Javni sukob predstavlja dramatičan preokret u odnosima dvoje lidera koji su dijelili snažne ideološke afinitete i koji su u početku izgradili blisku vezu zasnovanu na iskrenom entuzijazmu Meloni za Trampove nacionalističke politike.
Meloni je bila jedina evropska čelnica koja je prisustvovala njegovoj inauguraciji za drugi mandat, a predsjednik je italijansku premijerku obasipao pohvalama, nazivajući je “fantastičnom ženom”, “jednom od istinskih svjetskih liderica” i “vrlo lijepom”.
Veze između Meloni i pokreta Maga bile su toliko jake da je Tramp promovisao englesko izdanje njene autobiografije, za koju je predgovor napisao njegov sin Don Jr. Američki potpredsjednik Džej Di Vens napisao je predgovor za njenu drugu knjigu, “Đorđijina vizija”.
Ranije napetosti u savezu
Ipak, ti bliski odnosi donijeli su malo koristi Italijanima, čiji je izvoz bio pogođen Trampovim carinama nametnutim Evropskoj uniji. Američko-izraelski napad na Iran stavio je odnos pod ozbiljan pritisak, dok su se Italijani oporavljali od privrednih poremećaja uzrokovanih rastućim cijenama energije.
Iako je Meloni i dalje izbjegavala direktno kritikovati napad, govoreći u parlamentu da nema sve informacije koje stoje iza Trampove odluke da krene u rat, Rim je odbio da dopusti američkim vojnim avionima koji su učestvovali u kampanji da se snabdijevaju gorivom u avio-bazama na Siciliji, distancirajući se od te izrazito nepopularne kampanje.
Nakon što je Tramp papu Lava – oštrog kritičara rata u Iranu – nazvao “užasnim”, Meloni je predsjednikov napad na američkog katoličkog duhovnog vođu ocijenila “neprihvatljivim”. Tramp je tada oštro kritikovao Meloni zbog odbijanja Italije da dopusti američkim ratnim avionima korištenje njenih baza, rekavši da je “šokiran” njome i da joj “nedostaje hrabrosti”.
Posljedice i kontrola štete
Uprkos svemu, Meloni je i tada održavala diplomatsku ćutnju, nadajući se da će na samitu G7 uspjeti popraviti odnose. Ali, nakon Trampove najnovije uvrede, Italijani iz cijelog političkog spektra stali su u njenu odbranu.
“Bio je to ničim izazvan napad predsjednika Trampa na nju i morala je reagovati”, rekao je senator Lucio Malan iz stranke Braća Italije. “Mislim da većina Italijana odobrava odbranu nacionalnog dostojanstva.”
Lorenzo Pregliasco, osnivač agencije za politička istraživanja YouTrend, rekao je da je Meloni vješto iskoristila priliku da se distancira od Trampa, koji je “sada kriptonit u smislu javnog mnjenja i popularnosti”.
Ipak, Pregliasco smatra da je odgovor Meloni više bio oblik kontrole štete nego čista politička pobjeda. “Ostala je vrlo bliska s njim čak i nakon što su mnogi shvatili da Tramp sprovodi agendu koja nije usklađena s našim evropskim i italijanskim interesima”, rekao je. “Sada se više čini da je Tramp odbacio nju, a ne obrnuto.”
Vlada premijerke Meloni takođe će se namučiti da preoblikuje svoju spoljnu politiku, koja se skoncentrisala na održavanje bliskih veza s Bijelom kućom kako bi ojačala svoj uticaj u Briselu. Italijanski diplomatski aparat sada radi punom parom u nastojanju da ograniči posljedice ili odvrati Trampa od odmazde protiv Italije.
“Njena međunarodna politika je u rasulu”, rekao je Stefanini. “Sada je mora preispitati. Ali mora paziti da ne ispadne da mijenja stavove. Ljudi se takođe sjećaju njene bliskosti s Trampom, tako da s ovim mora postupati vrlo pažljivo.”
