Prema planu austrijske vlade, konsolidacija budžeta za 2027. i 2028. trebalo bi da donese dodatne uštede od oko 2,1 milijardu evra u 2027. i pet milijardi evra u 2028. godini. Cilj je da Austrija do 2028. izađe iz evropskog postupka zbog prekomjernog deficita.
Austrijski parlament navodi da će u procesu konsolidacije učestvovati savezna država, pokrajine, opštine i sistem socijalnog osiguranja. Istovremeno, državni budžet ostaje pod pritiskom zbog rastućih troškova kamata, demografskih promjena i većih izdvajanja za odbranu.
Manje zaposlenih u javnoj upravi
Jedan dio plana odnosi se direktno na državni aparat.
Austrijska vlada predviđa da do 2031. godine bude ukinuto gotovo 2.000 radnih mjesta u javnoj upravi. Vlasti plan opravdavaju efikasnijim procedurama, digitalizacijom i smanjenjem administrativnih troškova.
Prema podacima austrijskog Saveznog kancelarstva, dodatne uštede trebalo bi da budu ostvarene i kroz smanjenje materijalnih troškova ministarstava, reorganizaciju administracije i preispitivanje državnih subvencija.
Vlada istovremeno navodi da bezbjednost, pravosuđe i obrazovanje neće biti obuhvaćeni dijelom mjera smanjenja broja zaposlenih.
Zdravstvo otvara najosjetljivije pitanje
Najviše pažnje posljednjih dana izazvali su prijedlozi koji dolaze iz austrijskog sistema zdravstvenog osiguranja.
Prema dokumentu koji su objavili Zeleni, u okviru ÖGK razmatraju se mjere poput ukidanja refundacije dijela troškova za preglede kod privatnih ljekara, odnosno takozvanih ljekara po izboru, kao i uvođenja postepenog učešća pacijenata u troškovima pregleda.
Predsjednik ÖGK Peter Mekdonald potvrdio je da se o tim idejama razgovara i rekao da su potrebni “potpuno novi pristupi”. Međutim, nijedna od tih mjera nije usvojena. Prijedlozi tek treba da budu razmatrani sa socijalnim partnerima i uključeni u širu političku raspravu.
ORF navodi da je austrijska ministarka zdravlja Korina Šuman odbacila mogućnost da reforma zdravstva bude zasnovana na stvaranju novih finansijskih prepreka za pacijente. I predstavnici zaposlenih u ÖGK protive se predloženim smanjenjima prava osiguranika.
Zbog toga je upravo zdravstvo postalo jedno od najosjetljivijih pitanja u raspravi o austrijskoj štednji.
Opštine traže više novca
Dok savezna država pokušava da smanji deficit, problem se sve više osjeća i na lokalnom nivou.
Austrijske opštine upozoravaju da imaju sve manje prostora za finansiranje infrastrukture i javnih usluga. Na sastanku u Salcburgu predstavnici opština zatražili su mogućnost da zajedno uzmu milijardu eura kredita, dok bi država preuzela troškove kamata, objavio je ORF.
Istovremeno su savezna država, pokrajine i opštine dogovorile paket od devet mjera koje bi trebalo da olakšaju rad lokalne administracije. Među njima su veća saradnja između opština, brže administrativne procedure i intenzivnija razmjena podataka.
To pokazuje i drugu stranu štednje: dok se od opština očekuje da budu efikasnije i racionalizuju troškove, one istovremeno traže više prostora za ulaganja u puteve, objekte i druge javne projekte.
Budžet ostaje pod pritiskom
Prema analizi budžetske službe austrijskog parlamenta, savezna država za 2027. godinu planira 128,2 milijarde evra rashoda i 112,7 milijardi evra prihoda, što znači deficit od 15,5 milijardi evra. Za 2028. planiran je deficit od 13,2 milijarde evra.
Plan je da se ukupni deficit države smanji sa 4,2 odsto BDP-a u 2025. godini na oko tri odsto u 2028. godini.
Međutim, parlamentarna budžetska služba upozorava da je situacija i dalje zahtjevna. Troškove povećavaju kamate na dug, demografske promjene i veća izdvajanja za odbranu, dok dio planiranih mjera još nije detaljno razrađen.
Šta to znači za građane?
Za sada nije moguće reći da će sve najavljene ili razmatrane mjere direktno povećati troškove domaćinstava. Dio štednje odnosi se na javnu administraciju i državne rashode, dok se istovremeno planiraju ulaganja u obrazovanje, brigu o djeci, njegu i tržište rada.
Ali rasprava o zdravstvu pokazuje gdje bi posljedice mogle postati direktnije. Ako bi neke od ideja ÖGK bile usvojene, građani bi mogli plaćati veći dio određenih zdravstvenih usluga iz vlastitog džepa. Za sada je, međutim, riječ o prijedlozima, a ne o novim pravilima.
Austrija tako ulazi u period u kojem pokušava istovremeno da smanji budžetski deficit, zadrži ulaganja u ključne oblasti i reformiše javne sisteme. Koliki će dio tog procesa na kraju biti plaćen kroz smanjenje državnih troškova, a koliki kroz dodatno opterećenje građana, zavisiće od odluka koje tek treba da budu donesene.
