Karson je poznata po tome što briše granice između poezije, proze, eseja, prevoda i drame. U njenim djelima antički mitovi i grčka književnost često se susreću sa savremenim temama, od ljubavi i gubitka do identiteta, jezika i ljudskih odnosa. Kako prenosi Rojters, upravo je taj spoj različitih književnih formi jedno od ključnih obilježja njenog opusa.
Književnost između antike i savremenog svijeta
En Karson rođena je 1950. godine u Torontu, a veliki dio njenog stvaralaštva oslanja se na antičku Grčku.
Međutim, ona se klasicima ne vraća samo da bi ih ponovo ispričala. Karson ih koristi kao polazište za potpuno savremene priče i pitanja.
Jedno od njenih najpoznatijih djela je “Autobiografija Crvenog” iz 1998. godine, svojevrsni roman u stihu zasnovan na mitu o Heraklu i Gerionu. Karson u njemu antičku priču pretvara u neobičnu savremenu priču o odrastanju, ljubavi i identitetu.
U djelu “Norma Džin Bejker od Troje” iz 2019. godine spojila je priču o Heleni iz Trojanskog rata sa životom Merilin Monro. Takvi neočekivani spojevi postali su jedno od prepoznatljivih obilježja njenog rada.
Nije lako smjestiti je u jednu književnu kategoriju
Karson je istovremeno pjesnikinja, prevoditeljka, esejistkinja i autorka proznih i dramskih djela.
Prevodila je Sapfo, Sofokla i Euripida, ali se njen odnos prema klasičnim tekstovima ne završava na prevodu. Ona ih preoblikuje, premješta u savremeni kontekst i često namjerno briše granicu između originalnog teksta i vlastite interpretacije.
Njena knjiga “Eros gorko-slatki” iz 1986. godine bavila se ljubavlju i željom kroz spoj poezije, teorije i eseja.
Zbog takvog pristupa Karson je godinama smatrana jednom od najneobičnijih i najuticajnijih pjesnikinja savremene književnosti na engleskom jeziku.
Nobel je dočekala na Islandu
Karson je ovogodišnju odluku Švedske akademije dočekala na Islandu, gdje živi sa suprugom. Kada su joj predstavnici Akademije saopštili vijest, bila je, prema riječima stalne sekretarke Akademije Ingrid Karlberg, potpuno iznenađena.
Karson ima 76 godina.
Nobelova nagrada za književnost ove godine donosi i novčanu nagradu od 12 miliona švedskih kruna, odnosno oko 1,2 miliona dolara. Rojters navodi da je prošlogodišnji laureat bio mađarski pisac Laslo Krasnahorkai.
Autorka koja je dugo bila među favoritima
Odluka Akademije nije došla potpuno iznenada. Karson je godinama bila među imenima koja su se pojavljivala u prognozama za Nobelovu nagradu.
Uoči ovogodišnje objave, britanski “Gardijan” naveo ju je među favoritima, zajedno sa kineskom spisateljicom Kan Sju. Ipak, Nobelova nagrada tradicionalno donosi iznenađenja, pa se sve do objave nije moglo znati kome će priznanje pripasti.
Karson je sada postala treća Kanađanka koja je dobila Nobelovu nagradu za književnost, nakon Alis Manro i Sol Beloua, koji je rođen u Kanadi, ali je veći dio života i karijere proveo u Sjedinjenim Američkim Državama.
Nagrada tako nije samo priznanje za jedan roman ili zbirku pjesama, već za opus koji je decenijama pokušavao da pronađe nove načine pripovijedanja.
U njenom slučaju, put do savremene književnosti vodi preko veoma stare priče – kroz bogove, heroje, mitove i stihove antičke Grčke. Ali upravo u tom spoju prošlosti i sadašnjosti Švedska akademija prepoznala je autorku koja je, kako navodi u obrazloženju, stvarala nove forme za savremenu književnost.
