Evropska unija priprema nove mjere za suzbijanje neregularnih migracija nakon velike migrantske krize u Seuti, španskoj enklavi na sjeveru Afrike.
Kako piše Euronews, Evropska komisija bi najvažnije promjene mogla najaviti već ove sedmice, u govoru o stanju Unije predsjednice Komisije Ursule fon der Lajen.
Iako su broj neregularnih prelazaka granica i zahtjeva za azil u EU u padu od 2023. godine, pritisak država članica za dodatno pooštravanje pravila sve je veći.
Kriza u Seuti, kada je 30. jula u jednom danu u tu špansku enklavu ušlo oko 80.000 ljudi, dodatno je ubrzala raspravu o novoj politici.
Moguća privremena obustava prava na azil
Najveću promjenu mogla bi predstavljati mogućnost privremene obustave obrade zahtjeva za azil u slučaju iznenadnog i masovnog priliva migranata.
To bi značilo da države članice u vanrednim okolnostima ne bi morale da obrađuju zahtjeve osoba koje su ušle neregularnim putem.
Prema sadašnjim pravilima, svaka osoba koja se nalazi na teritoriji EU ima pravo da zatraži azil, bez obzira na način na koji je ušla u Evropu, a svaki zahtjev mora biti pojedinačno razmotren.
Slične mjere već su uvele neke članice. Grčka je 2025. godine privremeno obustavila obradu zahtjeva za azil migranata koji su morskim putem stizali iz Libije, dok Poljska od marta iste godine primjenjuje sličnu mjeru prema migrantima koji prelaze granicu iz Bjelorusije.
Fronteks bi mogao dobiti veća ovlašćenja
Drugi prijedlog odnosi se na evropsku agenciju za graničnu i obalsku stražu Fronteks.
Plan je da broj pripadnika agencije bude povećan na 30.000, što bi bilo tri puta više nego ranije. Za Fronteks je u narednom sedmogodišnjem budžetu EU predviđeno i 12 milijardi evra, dvostruko više nego u prethodnom periodu.
Šire ovlašćenje agencije moglo bi uključivati veće učešće u vraćanju migranata, intenzivniju saradnju sa trećim zemljama i snažniju ulogu u kontroli granica.
Konkretan prijedlog reforme očekuje se u oktobru.
EU bi mogla plaćati centre za povratak
Treća opcija odnosi se na takozvane “centre za povratak”, odnosno objekte u trećim zemljama u koje bi mogli biti deportovani migranti kojima je odbijen boravak u EU.
Nova pravila ostavljaju državama članicama širok prostor da same dogovaraju takve aranžmane sa zemljama van EU. Nekoliko članica već pregovara sa potencijalnim partnerima, a cilj je da deportacije počnu tokom 2026. godine.
Do sada je bilo predviđeno da te centre uglavnom finansiraju same države članice. Evropska komisija sada razmatra mogućnost da se za njih izdvoje sredstva iz zajedničkog budžeta EU.
U prijedlogu budžeta za period od 2028. do 2034. godine za upravljanje migracijama predviđene su ukupno 74 milijarde evra.
Podrška postoji, ali očekuje se i otpor
Sve tri opcije imaju podršku Evropske narodne partije, najveće političke grupacije u Evropskom parlamentu, što bi moglo olakšati njihovo usvajanje.
Nevladine organizacije, organizacije civilnog društva i ljevičarske političke grupe već su najavile protivljenje novim mjerama.
Očekuje se da će migraciona politika biti jedna od važnijih tema u predstojećem govoru Ursule fon der Lajen o stanju Unije.
