Ovu globalnu promjenu vremena podstiče snažan okeanski Kelvinov talas, koji se posljednjih sedmica pojačao i time okončao višegodišnji uticaj La Ninje. Kako ova topla anomalija izbija na površinu, pokrenuće i promjene u globalnoj mlaznoj struji, a najnoviji dugoročni modeli u prognozi za ljeto 2026. pokazuju snažniji El Ninjo potpis nego u ranijim izračunima.
Prelaz iz La Ninje u snažnu fazu El Ninja
Glavni pokretač vremenskih obrazaca ovog ljeta je ENSO, kratica za “Južnu oscilaciju El Ninjo”. Riječ je o području ekvatorijalnog Tihog okeana koje se otprilike svakih jednu do tru godine izmjenjuje između tople i hladne faze. Te okeanske faze ne utiču samo direktno na globalno vrijeme, već služe i kao pokazatelj velikih promjena u cjelokupnom vremenskom sistemu.
Hladna faza ENSO ciklusa naziva se La Ninja, a topla El Ninjo. Svaka faza ima drugačiji uticaj na složeni sistem povratne veze između okeana i atmosfere. Te se promjene postepeno prenose na globalnu cirkulaciju i mijenjaju vremenske obrasce širom svijeta.
Određena faza obično se razvija između ljeta i rane jeseni te traje do sljedećeg ljeta. Međutim, neki događaji mogu započeti ranije i trajati do dvije godine, što se naziva “dvostruka La Ninja”, ili mogu biti izuzetno snažni, poput “super El Ninja”. Primjer za to je posljednji takav događaj iz 2015. godine, kada su okeanske anomalije bile izrazito raširene i jake.
Najnoviji podaci pokazuju da se nakon razdoblja La Ninje događa brzi raspad hladnih anomalija i jačanje toplih, čime ulazimo u sljedeću veliku prirodnu klimatsku fazu za razdoblje od 2026. do 2027. godine ili kasnije. Posljednjih sedmica taj pomak je dodatno ubrzan, što signalizira da se okeani pripremaju osloboditi sljedeći veliki El Ninjo.
Prognoza ECMWF-a za ljeto 2026.
Službeno meteorološko ljeto obuhvaća jun, jul i avgust. Za ovu analizu korišteni su dugoročni model Evropskog centra za srednjoročne vremenske prognoze (ECMWF) i sezonska prognoza britanskog UKMO-a.
Prema modelu ECMWF, nad Evropom se predviđaju natprosječne temperature na većem dijelu kontinenta. Glavna od toplijeg vremena proteže se od južne preko centralne Evrope prema sjeveru, što je u skladu s prognoziranim poljem nižeg pritiska na zapadu koje podstiče južno i zapadno strujanje nad kontinentom.
U Evropi se više oborina od prosjeka predviđa za cijeli južni, jugoistočni i istočni dio kontinenta te krajnji sjever. Manje ljetnih oborina prognozira se za sjeverozapadne i centralne dijelove, što uz više temperature ukazuje na povećan rizik od suše u centralnoj Evropi.
Sveukupno, prognoza ECMWF-a pokazuje jasan uticaj El Ninja na ljetne vremenske obrasce.
Vremenska prognoza britanskog UKMO-a
Drugi korišteni model je UKMO, prognostički sistem Meteorološke kancelarije Ujedinjenog Kraljevstva, koji se posljednjih godina pokazao vrlo uspješnim i nedavno je nadograđen. I ovaj model nad Evropom pokazuje jasan uticaj zone niskog pritiska u sjevernom Atlantiku, što podstiče južnije strujanje vazduha , dovodi do porasta pritiska i podiže ljetne temperature na većem dijelu kontinenta.
Obrazac padavina sličan je prognozi ECMWF-a, s natprosječnim količinama na jugu i sjeveru, dok se u centranim i zapadnim dijelovima očekuju normalne do natprosječne količine.
Obje prognoze upućuju na jasan uticaj El Ninja na atmosferu već tokom ljeta.
