EES je od početka rada u oktobru 2025. godine evidentirao više od 160 miliona ulazaka i izlazaka državljana zemalja izvan Evropske unije koji putuju na kratkotrajni boravak u 29 evropskih država.
Sistem se koristi na približno 1.500 graničnih prelaza i predstavlja jednu od najvećih promjena u kontroli spoljnih granica Šengena posljednjih godina.
Prema Evropskoj komisiji, među više od 50.000 odbijenih ulazaka nalazi se više od 1.500 osoba koje su predstavljale ozbiljan bezbjednosni rizik za Šengenski prostor. U evropskim medijima među takvim slučajevima navode se osobe povezane sa sumnjama na terorizam, krijumčarenje ljudi, tražene osobe i slučajevi pokušaja korištenja lažnog ili tuđeg identiteta.
Važno je, međutim, napraviti razliku: podatak od više od 50.000 ne znači da su svi ti putnici bili bezbjednosna prijetnja. Riječ je o ukupnom broju odbijenih ulazaka, dok je oko 1.500 slučajeva posebno izdvojeno zbog ozbiljnog bezbjednosnog rizika, prenosi GPMaljevac.
Hrvatska odbila ili spriječila ulazak 7.771 putniku
Posebno zanimljivi podaci dolaze iz Hrvatske, preko čijih granica u Šengen svakodnevno ulazi veliki broj državljana Bosne i Hercegovine.
Hrvatski ministar unutrašnjih poslova Davor Božinović objavio je 20. avgusta da je od početka primjene EES-a u Hrvatskoj odbijen ili spriječen ulazak za 7.771 putnika.
To čini približno 15 posto svih evidentiranih odbijanja ulaska u Evropsku uniju.
Hrvatska je do sada kroz EES kreirala više od 2,3 miliona individualnih dosijea putnika iz trećih zemalja i izvršila više od 9,3 miliona provjera i verifikacija.
Sistem je uveden na svih 77 hrvatskih međunarodnih graničnih prelaza. Hrvatska ga je počela postepeno primjenjivati u oktobru 2025. godine, dok je puna primjena počela 1. marta 2026.
Evropski komesar za unutrašnje poslove i migracije Magnus Brunner tokom nedavne posjete Hrvatskoj pohvalio je hrvatsku provedbu EES-a, nazvavši zemlju jednim od predvodnika primjene novog sistema u Evropskoj uniji.
Šta EES provjerava kod građana BiH?
EES se odnosi i na državljane Bosne i Hercegovine kada putuju u Hrvatsku i druge države Šengena na kratkotrajni boravak.
Umjesto klasičnog oslanjanja na pečate u pasošu, sistem digitalno bilježi datum i mjesto ulaska i izlaska, podatke iz putne isprave te biometrijske podatke putnika.
Takav sistem omogućava policiji da lakše provjeri identitet osobe, utvrdi je li prekoračen dozvoljeni boravak od 90 dana unutar bilo kojih 180 dana te otkrije pokušaje putovanja pod drugim identitetom ili korištenja druge putne isprave.
EES sam po sebi ne znači da će putnik biti odbijen. Odluka o ulasku i dalje zavisi od toga ispunjava li osoba propisane šengenske uslove za prelazak spoljne granice.
Razlozi za odbijanje mogu, između ostalog, uključivati nevažeću putnu ispravu, prekoračen dozvoljeni period boravka, zabranu ulaska, bezbjednosno upozorenje ili neispunjavanje drugih uslova propisanih pravilima Šengena.
Biometrija otežava promjenu identiteta
Jedna od najvećih promjena koju donosi EES jeste korištenje fotografije lica i otisaka prstiju.
Ranije je osoba koja bi pokušala koristiti drugo ime ili novu putnu ispravu mogla otežati povezivanje sa svojim ranijim ulascima. Biometrijski podaci sada omogućavaju znatno pouzdanije povezivanje osobe s postojećim zapisima.
Evropska komisija navodi da je upravo povećanje bezbjednosti jedna od ključnih prednosti sistema. Od početka rada EES-a zabilježeno je više od 160 miliona prelazaka, više od 50.000 odbijenih ulazaka i više od 1.500 slučajeva ozbiljnog bezbjednosnog rizika.
Za putnike iz Bosne i Hercegovine posebno je važan podatak da se značajan dio svih EES kontrola na kopnenim granicama sprovodi upravo u Hrvatskoj, koja zbog svoje duge spoljne šengenske granice s BiH, Srbijom i Crnom Gorom ima jednu od najvažnijih uloga u novom evropskom sistemu.
