Svi oni hodočaste u ovaj mali nizozemski grad kako bi se susreli s čelnikom najvrednije evropske tehnološke kompanije.
Dolaze jer njegova kompanija, ASML, proizvodi strojeve koji stoje iza najnaprednijih čipova na svijetu, ali Fouquet za Brisel ima poruku: Evropa loše stoji na području vještačke inteligencije i rizikuje da izgubi svoje kompanije, koje bi mogle otići u druge regije, piše POLITICO.
Kao dobavljač mašina za izradu čipova koji pokreću pametne telefone, automobile, podatkovne centre i sisteme vještačke inteligencije koji preoblikuju globalnu privredu, ASML se nalazi u samom centru tehnološkog svijeta. S procijenjenom tržišnom vrijednošću od 515 milijardi evra i više od 44.000 zaposlenih, to je najveća evropska tehnološka kompanija.
Fouquet je osoba kojoj visoki vladini zvaničnicii tehnološki direktori otvaraju svoja vrata. Prošlog se mjeseca sastao s američkim ministrom trgovine Howardom Lutnickom, a nedavno je razgovarao i s osnivačem Tesle i SpaceX-a Elonom Muskom. Na pitanje ima li broj telefona predsjednice Evropske komisije Ursule von der Leyen, nasmijao se i odgovorio da su “nedavno razgovarali”.
Jaz između Brisela i industrije
Ipak, Fouquetovi komentari, izrečeni u ekskluzivnom intervjuu u sjedištu njegove kompanije dok se u pozadini odvijaju radovi na još jednom proširenju, otkrivaju sve dublji jaz između Brisela i evropskih industrijskih prvaka. Dok EU želi regulovati i subvencionisati svoj put do relevantnosti u vještačkoj inteligenciji, šef ASML-a kaže da blok postavlja prepreke kompanijama prije nego što je uopšte stvorio potražnju za AI aplikacijama koje bi Evropu učinile konkurentnom.
Ta slabost je vidljiva i u poslovnim knjigama samog ASML-a. Čak 99 posto prodaje mašina kompanije ostvaruje se izvan Evrope, rekao je Fouquet, što je frapantan podatak za kompaniju sa sjedištem u Holandiji koja je ključna za globalni lanac snabdijevanja vještačkom inteligencijom.
Zakon o vještačkoj inteligenciji kao prepreka
Posebno je istakao evropski Zakon o vještačkoj inteligenciji – ključni propis bloka za tu tehnologiju – kao primjer kako Brisel postavlja ograničenja prije nego što su evropske kompanije uopšte uspjele da izgrade vlastite snažne AI proizvode.
“Nismo počeli ni trčati, nismo pošteno ni prohodali, a već su pred nama postavljene sve prepreke da ne možemo napraviti ni prvi korak”, rekao je Fouquet, tvrdeći da takav pristup “ne služi industriji”.
Njegova kritika dolazi nakon višemjesečnog pritiska najvećih evropskih kompanija da se ublaži Zakon o vještačkoj inteligenciji. Početkom maja, ASML se pridružio Airbusu, Ericssonu, Mistralu, Nokiji, SAP-u i Siemensu u zajedničkom pismu kojim su upozorili Ursulu von der Leyen da zakonodavstvo rizikujr da osakati evropske kompanije prije nego što se uopšte mogu talmičiti s američkim i kineskim rivalima.
Kreatori politika EU-a već su preduzeli korake za odgađanje dijela zakona i izdvajanje potencijalno blažeg režima za industrijske AI aplikacije, što je dio paketa za pojednostavljenje usvojenog ranije ovog mjeseca.
Upozorenje Briselu: Kompanije će otići drugdje
Fouquet je pozdravio taj pomak, ali je ustvrdio da bi ista logika trebalo da se primijeni i izvan mašina i industrijske primjene. Upozorio je da će evropske kompanije razvoj vještačke inteligencije preseliti na druga mjesta ako pravila bloka ostanu previše restriktivna. “Ako to ne mogu raditi ovdje, radiće negdje drugdje”, rekao je.
Fouquet je odbacio i nastojanje Evropske komisije da pojednostavi svoje propise kroz takozvane “omnibus pakete”. “Ideja da nešto učinite vrlo složenim, zatim to pojednostavite i da na kraju dobijete nešto dobro… pomalo je čudna”, izjavio je. Umjesto toga, tvrdi, Brisel bi trebalo da piše pravila zajedno s kompanijama od kojih se očekuje da se pod tim pravilima takmiče na tržištu.
Fouquetovi komentari stižu kao upozorenje u trenutku kada se Komisija sljedećeg mjeseca sprema da predstavi paket o tehnološkom suverenitetu.
Cilj paketa je smanjenje zavisnosti od američke tehnologije, povećanje kapaciteta podatkovnih centara i rast udjela EU u lancu snabdijevanja čipovima. Šef ASML-a upozorio je na pretjerano naglašavanje lokalne proizvodnje, rekavši da “nijedna zemlja nikada neće imati sve”, te je kritikovao odredbu koja bi zahtijevala od vlada da daju prednost evropskim kompanijama u javnoj nabavci. “Da biste nečemu dali prednost, prvo morate imati šta preferirati”, rekao je.
Evropa nema potražnju za naprednim čipovima
Takođe je upozorio Evropu da ne troši previše na podatkovne centre ili tvornice čipova bez stvaranja potražnje za AI aplikacijama, uslugama u oblaku i samim čipovima. “Ideja da će Komisija ili EU graditi tvornicu ili podatkovni centar možda nije najbolja. To bi trebalo da prepustite industrijskim prvacima jer oni znaju kako se to radi”, rekao je.
Godine 2022, u sklopu ključne strategije EU za čipove, tadašnji komesar za unutrašnje tržište Thierry Breton zalagao se za izgradnju tvornice za napredne čipove na evropskom tlu. Ali, pokušaj američkog proizvođača Intela da izgradi takvu tvornicu u Njemačkoj propao je 2024. godine zbog finansijskih problema u samoj kompaniji. Problem je, prema Fouquetu, u tome što niko u Evropi ne koristi tako naprednu tehnologiju.
“Kad biste imali takvu tvornicu čipova u Evropi, sve proizvedene pločice izvozile bi se u Sjedinjene Države”, dodao je. “Tada biste se našli u situaciji da Evropa subvencioniše veliki projekat, a rezultat tog projekta odlazi negdje drugdje.” Komisija bi, zaključio je, umjesto toga trebalo da se skoncentriše na stvaranje uslova koji bi podstaknuli potražnju za AI uslugama, čime bi se industriji omogućilo da odgovori s potrebnom tehnološkom infrastrukturom.
Kao odgovor na Fouquetovu kritiku, portparol Evropske komisije Thomas Regnier izjavio je da “Akt o vještačkoj inteligenciji podržava inovacije jačanjem povjerenja, a povjerenje vodi do veće primjene i ulaganja”. Dodao je da nedavni dogovor o paketu za pojednostavljenje donosi “jasne rokove te jednostavnija i inovacijama sklonija pravila za vještačku inteligenciju”, prenosi Index.
