Nije riječ samo o novcu i cijenama. Mijenja se i način na koji ljudi žive, formiraju porodice, napuštaju roditeljski dom, rade i provode slobodno vrijeme.
Sve je više ljudi koji žive sami
Jedna od najuočljivijih promjena jeste promjena strukture domaćinstava.
U Evropskoj uniji je 2025. godine bilo oko 203 miliona domaćinstava, a čak 76,1 milion činila su domaćinstva u kojima živi samo jedna odrasla osoba bez djece.
Broj takvih domaćinstava porastao je za 19,2 odsto od 2016. godine. Istovremeno, broj domaćinstava koja čine parovi sa djecom smanjen je za 6,3 odsto. Prema Eurostatu, samo 23,4 odsto svih domaćinstava u EU imalo je djecu u 2025. godini.
Drugim riječima, evropsko domaćinstvo sve češće više nije porodica sa djecom. Sve je više ljudi koji žive sami ili u paru bez djece.
Djeca dolaze kasnije
Promjena se vidi i kada se pogleda roditeljstvo.
U Evropskoj uniji je 2024. godine rođeno oko 3,55 miliona djece, a stopa fertiliteta pala je na 1,34 djeteta po ženi, što je najniži nivo otkako postoje uporedivi podaci za EU. Još 2004. godine prosjek je bio 1,46.
Istovremeno, žene prvo dijete dobijaju sve kasnije. Prosječna starost majke pri rođenju prvog djeteta porasla je sa 28,9 godina 2014. na 29,9 godina 2024.
Najstarije prvorotke bile su u Italiji, Luksemburgu i Španiji, dok je prosječna starost pri prvom djetetu bila najniža u Bugarskoj, Rumuniji i Slovačkoj.
Mladi sve kasnije napuštaju roditeljski dom
Za mnoge mlade Evropljane samostalan život takođe počinje prilično kasno.
Prosječan stanovnik EU napušta roditeljski dom sa 26,3 godine. Ali razlike među državama su ogromne.
U Hrvatskoj se roditeljski dom napušta tek sa prosječnih 31,5 godina, u Grčkoj i Slovačkoj sa 30,9, a u Italiji i Španiji sa oko 30 godina.
Na drugoj strani su Finska, Danska i Estonija, gdje mladi uglavnom odlaze od roditelja prije 23. godine.
To nije samo pitanje navika. Eurostat primjećuje da zemlje u kojima mladi ranije napuštaju roditeljski dom uglavnom imaju i veću zaposlenost mladih.
Radimo kraće nego prije deset godina
Još jedna promjena odvija se na tržištu rada.
Prosječna radna sedmica u EU iznosila je 2025. godine 35,9 sati, dok je deset godina ranije bila 36,9 sati.
Razlike među državama su velike. Najduže se radi u Grčkoj, gdje prosječna radna sedmica traje 39,6 sati. Slijede Bugarska i Poljska sa 38,7 sati.
Na drugom kraju je Holandija sa 31,9 sati, dok Njemačka i Danska imaju po 33,9. U Austriji prosjek iznosi 34 sata sedmično.
Dakle, evropski radnik danas u prosjeku provodi manje vremena na poslu nego prije deset godina, iako to ne znači da je život zbog toga nužno postao lakši.
Stan je sve veći problem
Jedan od razloga zašto je svakodnevni život mnogima skuplji vidi se na tržištu nekretnina.
U drugom kvartalu 2026. cijene stambenih nekretnina u EU bile su 4,7 odsto više nego godinu ranije, dok su kirije porasle za tri odsto. U odnosu na prvi kvartal ove godine, cijene nekretnina porasle su još 1,2 odsto.
Najveći godišnji rast cijena zabilježen je u Portugalu, Bugarskoj i Litvaniji.
Još dramatičnije izgledaju podaci o kirijama. Između 2025. i drugog kvartala 2026. kirije su porasle u svim zemljama EU za koje su dostupni podaci. U Rumuniji je rast iznosio čak 41,2 odsto, u Hrvatskoj 22,1, a u Sloveniji 10,2 odsto.
To znači da za dio stanovništva problem više nije samo kupovina stana, već i mogućnost da dugoročno plaća najam.
Gotovo svaki treći Evropljanin ne može da priušti sedmicu odmora
Još jedan podatak dobro pokazuje razliku između evropskih zemalja.
U 2025. godini 27,5 odsto stanovnika EU starijih od 16 godina nije moglo da priušti sedmicu godišnjeg odmora van kuće.
Najveći udio zabilježen je u Rumuniji, gdje 61,4 odsto stanovništva nije moglo da izdvoji novac za takav odmor. Slijede Grčka sa 46,6 odsto te Bugarska i Mađarska sa po 39,1 odsto.
U Austriji je taj udio bio 19,4 odsto, dok je u Hrvatskoj iznosio 33,4 odsto.
Ipak, postoji i dobra vijest: u odnosu na 2015. godinu, udio ljudi koji sebi ne mogu priuštiti sedmicu odmora smanjen je za 7,7 procentnih poena.
Nije sve lošije: ljudi su u nekim zemljama zadovoljniji životom
Možda je najzanimljiviji podatak onaj koji se najmanje uklapa u priču o sve skupljem životu.
Prema Eurostatu, prosječno zadovoljstvo životom u EU i dalje je relativno visoko, a u 2025. godini najvišu ocjenu među državama članicama imale su Rumunija i Finska sa 7,8 od maksimalnih 10.
Danska, Austrija i Poljska bile su odmah iza sa 7,7.
Posebno je zanimljiva Hrvatska. Prosječno zadovoljstvo životom tamo je poraslo sa 6,3 u 2018. na 7,4 u 2025. godini, što je jedan od najvećih skokova u Evropskoj uniji. Litvanija i Bugarska takođe su zabilježile velika poboljšanja.
To pokazuje da novac i troškovi života nisu jedina stvar koja određuje kako ljudi doživljavaju sopstveni život.
Evropa se mijenja tiše nego što mislimo
Kada se svi ovi podaci stave zajedno, dobija se zanimljiva slika.
Evropa ima sve više domaćinstava u kojima živi samo jedna osoba. Ima manje djece i sve kasnije roditeljstvo. Mladi kasnije postaju potpuno samostalni, dok se radna sedmica postepeno skraćuje.
Istovremeno, stanovanje postaje sve skuplje, a za veliki broj ljudi čak i obična sedmica odmora predstavlja ozbiljan finansijski izdatak.
Ali slika nije jednostavno crna. U pojedinim državama zadovoljstvo životom raste, a neke zemlje uspijevaju da kombinuju kraće radno vrijeme sa relativno visokim životnim standardom.
Najnoviji podaci Eurostata zato ne govore samo koliko Evropljani zarađuju ili koliko troše. Oni pokazuju da se mijenja i ono što podrazumijevamo pod normalnim životom.
Manje porodica sa djecom, više ljudi koji žive sami, kasnije osamostaljivanje i sve skuplji krov nad glavom – Evropa polako dobija sasvim drugačiju svakodnevicu.
