Prema najnovijem Biltenu o nafti Evropske komisije, prosječna cijena dizela u EU 21. septembra iznosila je 2,226 evra po litru. To je najviši nivo otkako Evropska komisija vodi uporedivu evidenciju.
Istog dana prosječna cijena benzina Evro-super 95 iznosila je 2,092 evra, pa je dizel bio skuplji za 13,4 centa po litru.
Za rezervoar od 50 litara vozač bi prema tom prosjeku platio oko 111 evra.
Holandija na vrhu
Najskuplji dizel među članicama EU zabilježen je u Holandiji, gdje je prosječna cijena iznosila 2,579 evra po litru.
To znači da bi 50 litara koštalo gotovo 129 evra.
Visoke cijene imaju i druge zapadnoevropske zemlje, dok su razlike u odnosu na pojedine države centralne i južne Evrope veoma velike.
Prema istom biltenu, najjeftiniji dizel u EU bio je na Malti, gdje je cijena iznosila oko 1,210 evra po litru.
Dizel poskupio gotovo 40 odsto
Cijena dizela u EU porasla je za oko 39,6 odsto od kraja februara. Prosječna cijena bila je 1,594 evra po litru 23. februara, da bi do 21. septembra dostigla 2,226 evra.
Evropska komisija navodi da su tržišta pod pritiskom zbog poremećaja u globalnom snabdijevanju i visokih cijena dizela i avionskog goriva.
Evropske rafinerije rade visokim intenzitetom, dok su zalihe u važnom evropskom skladišnom području Amsterdam-Roterdam-Antverpen ispod petogodišnjeg prosjeka.
Dodatni pritisak stvaraju geopolitičke tenzije i poremećaji u globalnom snabdijevanju. Potpredsjednik Evropske centralne banke Boris Vujčić upozorio je da dugotrajno visoke cijene dizela mogu dodatno podstaći inflaciju, jer se skuplje gorivo preliva na transport i cijene brojnih drugih proizvoda.
Zašto je dizel toliko skup?
Na cijenu koju vozači plaćaju utiču cijena sirove nafte i rafinerijske marže, ali i porezi i akcize koje određuju države.
Zanimljivo je da je dizel u prosjeku i dalje manje oporezovan od benzina, iako je njegova konačna cijena trenutno viša. Razlog je dugogodišnja poreska politika kojom se dizel nastojao učiniti povoljnijim za transport, poljoprivredu i privredu.
Međutim, rast cijene samog goriva trenutno je nadjačao tu razliku u oporezivanju.
Velike razlike među državama
Razlika između najskupljeg i najjeftinijeg dizela u EU trenutno je ogromna.
Dok je u Holandiji cijena 2,579 evra po litru, na Malti je oko 1,210 evra. Razlika iznosi gotovo 1,37 evra po litru.
Za vozača koji napuni rezervoar od 50 litara to znači razliku od gotovo 69 evra.
U Austriji je prema istom biltenu cijena bila oko 2,238 evra po litru, što je iznad prosjeka EU. Njemačka je bila na oko 2,457 evra, dok je Slovenija bila među jeftinijim zemljama regiona.
Cijene i dalje pod pritiskom
Evropska komisija zasad ne očekuje brzo smirivanje tržišta. Njena grupa za praćenje naftnog tržišta saopštila je 29. septembra da je snabdijevanje EU trenutno stabilno, ali da su cijene dizela i avionskog goriva i dalje visoke.
Za vozače je, međutim, najvažniji podatak jednostavan: dizel je u EU na rekordnom nivou, a Holandija trenutno ima najskuplje gorivo.
