U istraživanju, koje je predvodio profesor Song Čunćijao sa Nankinškog instituta za geografiju i limnologiju (NIGLAS) pri Kineskoj akademiji nauka, naučnici su razvili Globalni registar akumulacionih jezera (GREI).
Kombinovanjem satelitskih snimaka, geoprostornih podataka i inženjerske dokumentacije identifikovali su više od 550.000 akumulacionih jezera širom svijeta. Više od 95 odsto njih manje je od jednog kvadratnog kilometra, što je kategorija koja je uglavnom bila izostavljena iz prethodnih analiza.
“Ova studija predstavlja prvu globalnu procjenu taloženja sedimenta visoke rezolucije koja u potpunosti uključuje i mala akumulaciona jezera“, rekao je Liu Kaj, prvi autor studije i istraživač u institutu NIGLAS.
Akumulaciona jezera predstavljaju ključnu infrastrukturu za zaštitu od poplava, navodnjavanje, vodosnabdijevanje i proizvodnju hidroenergije. Međutim, sediment koji se zadržava iza brana postepeno smanjuje njihov korisni kapacitet, umanjuje njihovu funkcionalnost i ugrožava dugoročnu bezbjednost snabdijevanja vodom.
Smanjen transport sedimenta nizvodno može promijeniti oblik riječnih korita i povećati rizik od slijeganja delti, obalske erozije i degradacije ekosistema.
Koristeći podatke o taloženju sedimenta prikupljene na terenu iz više od 6.000 akumulacionih jezera, zajedno sa modelom mašinskog učenja zasnovanim na fizičkim zakonitostima, istraživači su utvrdili da se skoro svako peto akumulaciono jezero već suočava sa brzim gubitkom kapaciteta.
Posebno su ugrožene manje akumulacije, naročito u sušnim područjima kao što su jugozapad Sjedinjenih Američkih Država, Bliski istok i zapadna Australija.
Studija je identifikovala i 16 globalnih žarišta taloženja sedimenta, od kojih se mnoga poklapaju sa velikim navodnjavanim poljoprivrednim područjima i regionima koji već oskudijevaju vodom.
Istraživači su ustanovili da je oko četvrtina svih navodnjavanih poljoprivrednih površina u svijetu, od kojih zavisi više od dvije milijarde ljudi, izložena povećanom riziku od taloženja sedimenta, što izaziva zabrinutost za dugoročnu bezbjednost vodosnabdijevanja i proizvodnje hrane. Ukoliko se ne preduzmu efikasne mjere, procjenjuje se da bi više od polovine svjetskih akumulacionih jezera moglo da izgubi svoju funkcionalnost do 2060. godine.
“Taloženje sedimenta u akumulacionim jezerima zaslužuje mnogo veću pažnju jer predstavlja sve ozbiljniji izazov za dugoročnu bezbjednost snabdijevanja vodom, hranom i energijom. Održivije upravljanje akumulacionim jezerima biće od ključnog značaja za očuvanje kvaliteta života ljudi i ostvarivanje ciljeva održivog razvoja“, rekao je profesor Song, piše Phys.org, prenosi rts.rs.
