Prema indeksu “megahubova” za 2026. godinu, koji objavljuje kompanija OAG, iGA Istanbul je prvi put zauzeo vodeće mjesto na listi najpovezanijih svjetskih aerodroma.
OAG je rangiranje napravio na osnovu broja mogućih međunarodnih veza i broja destinacija koje aerodrom nudi, koristeći podatke za najprometniji dan u godini, 2. avgust.
“Napokon su zasjeli na prvo mjesto”, rekao je glavni analitičar OAG-a Džon Grant, prenosi CNN.
Iza Istanbula su se na ovogodišnjoj listi našli londonski Hitrou, amsterdamski Shiphol, Kuala Lumpur i čikaški O'Hare.
Aerodrom veći od Menhetna
Istanbulski aerodrom otvoren je 2018. godine na evropskoj strani grada, nakon ulaganja vrijednog oko 12 milijardi dolara.
Sam terminal prostire se na oko 1,4 miliona kvadratnih metara i najveći je na svijetu koji se nalazi pod jednim krovom. Cijeli kompleks zauzima površinu veću od Menhetna.
Aerodrom trenutno godišnje opsluži više od 84 miliona putnika, ali njegov projektovani kapacitet daleko je veći. Dugoročni cilj je da kroz njega godišnje može proći do 200 miliona putnika.
To bi bilo dvostruko više od današnjeg saobraćaja na aerodromu Hartsfild-Džekson u Atlanti, trenutno najprometnijem aerodromu na svijetu prema broju putnika.
Devet pista za budućnost
Istanbul svoj rast ne zasniva samo na ogromnom terminalu.
Prošlog mjeseca otvorena je četvrta glavna pista, dok je dugoročnim planovima predviđeno ukupno devet pista – šest glavnih i tri pomoćne.
Prema riječima Džona Granta iz OAG-a, upravo je kapacitet pista jedna od ključnih prednosti istanbulskog aerodroma. On je trenutno jedini aerodrom na svijetu koji ima dozvolu za istovremene operacije na tri piste.
To omogućava veći broj polijetanja i slijetanja u periodima najveće gužve, ali i veću fleksibilnost kada dođe do problema u vazdušnom saobraćaju.
“Imaju kapacitet pista, izuzetno uspješnog nacionalnog prevoznika koji raste i naručuje nove avione, a blizu su nekih od najbrže rastućih tržišta na svijetu”, ocijenio je Grant.
Turkish Airlines je ključ uspjeha
Veliki dio uspjeha aerodroma povezan je sa kompanijom “Turkiš erlajns”, koja obavlja oko 80 odsto letova sa istanbulskog aerodroma.
Kompanija sada ima flotu veću od 500 aviona Erbas i Boing i leti u oko 130 država, što joj je prije dvije godine donijelo i upis u Ginisovu knjigu rekorda kao aviokompaniji koja leti u najveći broj zemalja.
Velika i relativno moderna flota omogućava kompaniji da Istanbul koristi kao ogromno tranzitno čvorište između Evrope, Azije, Afrike i Bliskog istoka.
Viktorija Mironjuk, predavačica menadžmenta u vazdušnom saobraćaju na britanskom Univerzitetu Kranfild, smatra da mlađa flota dodatno poboljšava iskustvo putnika, ali i smanjuje potrošnju goriva.
Turkiš erlajns je ove godine dobio i nagradu za najbolju evropsku aviokompaniju prema izboru “Skajtreksa”.
Istanbul koristi i geografiju
Prednost aerodroma nije samo u njegovoj veličini.
Istanbul se nalazi između evropskih i azijskih tržišta, što ga čini prirodnom tačkom za presjedanje putnika koji putuju između različitih dijelova svijeta.
Geopolitičke promjene posljednjih godina dodatno su uticale na avio-saobraćaj. Rat u Ukrajini i nestabilnost na Bliskom istoku promijenili su mnoge međunarodne vazdušne rute, a Istanbul je zbog svog položaja uspio da privuče dio saobraćaja koji je ranije prolazio drugim pravcima.
Za razliku od nekih velikih evropskih aerodroma, istanbulski kompleks nema ista ograničenja prostora i noćnog saobraćaja.
Aerodrom je izvan gusto izgrađenog gradskog područja i može da radi 24 sata dnevno.
Putnici mogu i da ostanu u Istanbulu
Dodatnu prednost predstavlja program “stopover” kompanije Turkiš erlajns, koji putnicima na određenim dugim tranzitima omogućava da napuste aerodrom i provedu vrijeme u Istanbulu, uz obezbijeđen smještaj pod određenim uslovima.
Na taj način aerodrom nije samo mjesto kroz koje putnici prolaze, već može postati i razlog da se u gradu zadrže.
To je važan dio strategije kojom Istanbul želi da poveća broj tranzitnih putnika i dodatno učvrsti svoju poziciju između velikih svjetskih tržišta.
Može li iko da ga sustigne?
Džon Grant iz OAG-a smatra da će Istanbul vjerovatno zadržati vodeću poziciju i naredne godine, ako se trenutni trendovi nastave.
Ipak, konkurencija neće nestati.
Kineske avio-kompanije posljednjih godina ponovo šire međunarodne mreže, pa Grant očekuje da bi aerodromi u Kini u naredne tri do četiri godine mogli značajno napredovati.
Veliki evropski aerodromi istovremeno imaju sve manje prostora za širenje. London Hitrou i dalje vodi sporove oko proširenja kapaciteta, dok je broj letova na amsterdamskom Šipolu ograničen.
Istanbul zato trenutno ima ono što mnogim konkurentima nedostaje: ogroman prostor, slobodan kapacitet i aviokompaniju koja nastavlja da širi svoju globalnu mrežu.
Aerodrom koji je prije samo osam godina otvoren na periferiji Istanbula tako je postao jedno od najvažnijih raskršća svjetskog vazdušnog saobraćaja – a njegov najveći potencijal možda tek treba da bude iskorišten.
