Na ovaj rizik upozoravaju stručnjaci iz kompanije Antropik (Anthropic), koji smatraju da bi napredak manjih modela vještačke inteligencije mogao da omogući razvoj zlonamjernih programa sposobnih da se umnožavaju i prelaze sa jednog uređaja na drugi, bez stalne intervencije čovjeka.
Kako prenosi Dojče vele (DW), riječ je o novoj dimenziji sajber bezbjednosti u vremenu kada sve više svakodnevnih uređaja dobija internet vezu i mogućnost daljinskog upravljanja.
Ipak, važno je razlikovati upozorenje o mogućim budućim prijetnjama od potvrđenih napada. Istraživači još nisu pokazali da postoji potpuno autonoman zlonamjerni program koji se na ovaj način nekontrolisano širi kroz uobičajene kućne uređaje.
Kako bi vještačka inteligencija mogla da se širi između uređaja?
Dosadašnji zlonamjerni programi često su se oslanjali na unaprijed definisane instrukcije i poznate bezbjednosne propuste. Napredniji sistemi vještačke inteligencije mogli bi da pomognu u pronalaženju ranjivih uređaja, prilagođavanju različitim sistemima i automatizaciji pojedinih faza napada.
U takvom scenariju, jedan kompromitovani uređaj mogao bi da posluži kao polazna tačka za napad na druge uređaje u istoj mreži ili na internetu.
Istraživači Antropika upozoravaju da bi manji modeli vještačke inteligencije mogli da postanu dovoljno sposobni za određene oblike samostalnog umnožavanja na komercijalnim uređajima povezanim na internet. Njihovi eksperimenti ukazuju na to da takav razvoj predstavlja realan bezbjednosni izazov, iako postoje značajne tehničke prepreke koje tek treba savladati.
Upravo je mogućnost širenja bez neposredne ljudske intervencije ono što ovu prijetnju čini posebno značajnom.
Zašto bi meta mogli da budu frižideri i drugi kućni aparati?
Pametni frižideri, televizori, kamere i drugi povezani uređaji često imaju manje bezbjednosnih mogućnosti od računara i mobilnih telefona. Neki koriste zastarjeli softver, dugo ne dobijaju bezbjednosne nadogradnje ili imaju slabo zaštićene pristupne sisteme.
Kada takav uređaj postane dio kućne mreže, njegovi bezbjednosni propusti mogu predstavljati rizik i za druge uređaje povezane na istu mrežu.
Napadači ne moraju nužno da žele da preuzmu kontrolu nad frižiderom ili da promijene njegovu temperaturu. U pojedinim slučajevima, cilj može biti krađa podataka, pristup drugim uređajima ili korišćenje velikog broja kompromitovanih uređaja za napade na internet stranice i digitalne servise.
Koliko ovaj problem može biti ozbiljan pokazali su i nedavni napadi na sisteme za hlađenje u supermarketima u Francuskoj. Prema izvještajima koje prenosi Rojters, napadači su iskoristili ranjivosti u povezanim sistemima za upravljanje rashladnom opremom, što je izazvalo poremećaje u radu prodavnica i probleme sa čuvanjem hrane.
Ti incidenti nisu dokaz da su napadi izvedeni pomoću samostalno umnožavajuće vještačke inteligencije, ali pokazuju kakve posljedice može imati kompromitovanje uređaja koji upravljaju fizičkom opremom.
Kako se zaštititi od sajber napada?
Stručnjaci savjetuju da korisnici posebnu pažnju posvete bezbjednosti svih uređaja povezanih na kućnu mrežu, a ne samo računarima i telefonima.
Među najvažnijim mjerama su:
- Redovno instaliranje ažuriranja softvera i firmvera, odnosno programa koji upravljaju radom uređaja.
- Promjena fabričkih lozinki i korišćenje snažnih, jedinstvenih lozinki.
- Aktiviranje višefaktorske autentifikacije kada je dostupna.
- Isključivanje funkcija daljinskog pristupa koje nisu neophodne.
- Kupovina uređaja proizvođača koji obezbjeđuju redovne bezbjednosne nadogradnje.
- Odvajanje pametnih kućnih uređaja od računara i telefona na zasebnu mrežu, kada ruter to omogućava.
Poseban problem predstavljaju stariji uređaji za koje proizvođači više ne objavljuju bezbjednosne nadogradnje. Oni mogu nastaviti da rade godinama, ali istovremeno postajati sve izloženiji novim prijetnjama.
Prijetnja koja bi mogla da promijeni sajber bezbjednost
Razvoj vještačke inteligencije donosi nove mogućnosti za zaštitu sistema, ali i za automatizaciju napada. Ako zlonamjerni programi u budućnosti budu mogli samostalno da pronalaze ranjive uređaje, prilagođavaju se njihovim sistemima i šire između njih, otkrivanje i zaustavljanje napada moglo bi da postane znatno složenije.
Ipak, istraživačka upozorenja ne znače da su pametni frižideri danas automatski opasni niti da se vještačka inteligencija već nekontrolisano širi kućnim aparatima. Ona ukazuju na potrebu da proizvođači unaprijed ojačaju zaštitu uređaja, a korisnici ozbiljnije shvate bezbjednost tehnologije koju svakodnevno koriste.
U svijetu u kojem su frižideri, televizori, kamere i drugi kućni aparati sve češće povezani na internet, sajber bezbjednost više nije samo pitanje zaštite računara. Ona postaje dio bezbjednosti čitavog doma.
