EU predlaže krizne mjere
“Drugi put u manje od pet godina Evropljani plaćaju cijenu evropske zavisnosti od uvoznih fosilnih goriva”, navela je Evropska komisija u izjavi sa detaljima o predloženim mjerama. Od početka rata, Unija je zbog viših cijena na uvoz energenata potrošila dodatnih 24 milijarde evra (28 milijardi dolara), odnosno više od 587 miliona dolara dnevno, “a da zauzvrat nije dobila nijednu dodatnu molekulu energije”, dodaje se.
Planovi uključuju osnivanje panevropskog tijela za brzo utvrđivanje potencijalnih nestašica mlaznog goriva i dizela te za koordinaciju dijeljenja goriva ili oslobađanja zaliha iz hitnih rezervi država članica. Međunarodna agencija za energiju i udruženje aerodroma ACI Europe upozorili su da bi se Evropa, koja uvozi oko 70% svojih zaliha mlaznog goriva, u nadolazećim nedjeljama mogla suočiti s nestašicama.
Države članice EU trebalo bi takođe da “hitno obustave” poreze na avio-saobraćaj “kako bi se ublažio uticaj na cijene”, rekao je Olivier Jankovec, glavni direktor ACI Europe, komentarišući prijedloge Komisije. Prijedlozi uključuju i podrške za dohodak, energetske vaučere i smanjenje poreza na električnu energiju. Iz ACI Europe su ranije upozorili da bi smanjeni avio-saobraćaj “značajno naštetio evropskoj privredi”, posebno zemljama zavisnim od turizma.
Šteta privredi već je nanesena
Poremećaji u snabdijevanju naftom i prirodnim gasom uzrokovani ratom u Iranu, koji su već teško pogodili Aziju, postepeno se šire prema zapadu. Čak i ako potencijalni mirovni pregovori ove sedmice dovedu do kraja sukoba, dio štete evropskoj privredi već je učinjen. “Čak i ako neprijateljstva odmah prestanu, poremećaji u snabdijevanju energijom iz Zaliva nastaviće se u doglednoj budućnosti”, saopštila je Evropska komisija.
Popis problema za domaćinstva i preduzeća raste iz sedmice u sedmic, od viših cijena goriva i hrane do manjeg broja skupljih letova. Njemačka Lufthansa u utorak je objavila da će do oktobra otkazati 20.000 letova kako bi uštedjela na mlaznom gorivu, “čija se cijena udvostručila od izbijanja sukoba u Iranu”.
Za neka preduzeća, uticaj energetske krize bio je posebno težak. Na primjer, brojni evropski ribari prestali su s radom jer je dobit teško pogođena porastom troškova energije i sirovina.
Novi problemi za Njemačku
Prošle sedmice Evropska komisija pokrenula je “krizni mehanizam” kako bi omogućila državama članicama pružanje direktne finansijske podrške ribarima i prodavačima ribe. “Ljudi koji donose morske plodove na naše stolove zaslužuju našu punu podršku kada kriza izvan njihove kontrole ugrožava njihovu egzistenciju”, rekao je Costas Kadis, komesar EU za ribarstvo.
Preduzeća i domaćinstva mogla bi biti pogođena i rastućim cijenama plastike i deterdženata. Njemački BASF, jedan od najvećih svjetskih proizvođača hemikalija, podigao je cijene za sve, od mravlje kiseline koja se koristi u stočnoj hrani do proizvoda za domaćinstvo – u nekim slučajevima za više od 30%.
Njemačko udruženje hemijske industrije izjavilo je za CNN ove sedmice da je rat u Iranu zadao “značajan udarac” nadama za oporavak najveće evropske privrede. Navode kako će njemačka i evropska hemijska industrija i dalje bilježiti manjak narudžbi, a postrojenja neće moći profitabilno poslovati.
“Kao rezultat toga, očekuju se dalja gašenja proizvodnje i otpuštanja radnika”, zaključuju.
“Evropa će vjerojatno pasti u recesiju ako se rat u Iranu nastavi”
Evropa će vjerovatno pasti u recesiju ako se rat u Iranu nastavi kroz prvu polovinu ove godine, a “poremećaji u snabdijevanju energijom budu opsežniji”, predvidio je Neil Shearing, glavni ekonomista konsultantske kompanije Capital Economics.
Međunarodni monetarni fond već je smanjio svoju prognozu privrednog rasta za ovu godinu u 21 zemlji koje koriste evro, a prošle sedmice oštro je revidirao naniže i prognozu rasta za Veliku Britaniju.
Problemi i u Velikoj Britaniji
Službeni podaci objavljeni danas pokazuju da je inflacija u Velikoj Britaniji prošli mjesec porasla prvi put od decembra, podstaknuta skokom cijena goriva. Cijene hrane i avio-karata takođe su rasle brže u martu.
Britanski trgovci gorivom izvijestili su o porastu krađa na benzinskim pumpama, što odražava pojačani finansijski pritisak na domaćinstva.
“Ovo je tek prvi talas energetskog šoka, koji se prvenstveno ogleda u višim cijenama na benzinskim pumpama”, rekao je Adam Deasy, ekonomista u PwC-u za Veliku Britaniju. “Tek treba da vidimo lančani učinak pritisaka na cijene nusproizvoda nafte i gasa, kao što su đubriva, helijum, plastika ili metali.”
Uskoro bi moglo doći i do nestašice ključnih materijala. Britanska vlada prošli je mjesec privremeno ponovo pokrenula zatvorenu tvornicu bioetanola kako bi obezbijedila zalihe ugljen-dioksida, ključnog za zdravstvo i proizvodnju hrane.
Skok cijena prirodnog gasa poremetio je proizvodnju đubriva u EU, čineći uvoz CO2, nusproizvoda tog procesa, manje dostupnim. U srijedu je britanski ministar energetike Ed Miliband predstavio niz mjera, uključujući postavljanje solarnih panela na krovove škola i izgradnju više projekata obnovljive energije, kako bi se “pomoglo da se smanje račune porodicama i obezbijedilo više čiste, domaće energije”, prenosi index.hr.
