Toplotni talasi sa dnevnim temperaturama iznad 30 stepeni i tropskim noćima tokom kojih temperatura ne pada ispod 20 stepeni, predstavljaju ozbiljno opterećenje za ljudski organizam. Posebno su ugrožena mala djeca, trudnice, starije osobe, hronični bolesnici, kao i ljudi koji obavljaju težak fizički posao ili rade na otvorenom, piše DW.
Da li ljudi iz toplijih krajeva bolje podnose vrućinu?
“Ljudsko tijelo ima sposobnost prilagođavanja, a te sposobnosti su razvijenije kod ljudi koji su neprekidno izloženi visokim temperaturama”, kaže ljekarka i univerzitetska profesorka Klaudija Trajdl-Hofman.
Ona je direktorka Instituta za medicinu životne sredine pri Univerzitetu u Augzburgu, gdje liječi pacijente sa zdravstvenim problemima izazvanim uticajem okoline.
Trajdl-Hofman je istovremeno i direktorka Instituta za medicinu životne sredine pri Helmholc Minhen centru, gdje istražuje bolesti povezane sa životnom sredinom. Kao članica Naučnog savjetodavnog odbora njemačke vlade učestvuje i u savjetovanju donosilaca političkih odluka.
U svojoj knjizi “Medicina budućnosti – Liječenje u promijenjenom svijetu” navodi da je za prilagođavanje organizma novim uslovima potrebna veoma duga vremenska skala – ne godine, već vijekovi.
Šta se dešava u organizmu kada je vruće?
“Već pri spoljašnjoj temperaturi od 23 stepena tijelo počinje da aktivira mehanizme za rashlađivanje”, objašnjava Trajdl-Hofman.
Krvni sudovi se šire kako bi tijelo lakše oslobađalo toplotu, dok znojenje dodatno doprinosi hlađenju organizma. Na taj način tijelo pokušava da održi stabilnu unutrašnju temperaturu.
Ako ti mehanizmi više ne funkcionišu dovoljno efikasno, posljedice mogu biti ozbiljne – od kardiovaskularnih problema i moždanog udara, do otkazivanja više organa. Do toga dolazi kada organizam izgubi sposobnost da održava normalnu tjelesnu temperaturu.
“Kada temperatura tijela raste, svi procesi u organizmu se ubrzavaju, a na 42 stepena počinje proces umiranja”, upozorava doktorka.
Vrućina opterećuje i pluća. Iako naučnici još nisu u potpunosti razjasnili sve mehanizme na molekularnom nivou, postoje indicije da udisanje vrućeg vazduha podstiče upalne procese.
“Pluća se lakše zapale i postaju podložnija infekcijama”, kaže Trajdl-Hofman.
Šta treba raditi tokom velikih vrućina?
Prema njenim riječima, većina ljudi o posljedicama vrućina počinje da razmišlja tek kada problemi već nastanu – kada se deformišu željezničke šine, asfalt počne da puca, a hitne službe budu preopterećene.
Zato svojim pacijentima savjetuje da se za ljetne vrućine pripremaju već tokom zime.
To podrazumijeva razgovor sa ljekarom o eventualnom prilagođavanju terapije i doza lijekova.
Pošto vrućina može da pojača upalne procese, alergijske bolesti trebalo bi na vrijeme tretirati specifičnom imunoterapijom. Isto važi i za neurodermatitis, koji se često pogoršava tokom toplih perioda.
“Svaka hronična bolest treba da bude pod kontrolom prije nego što nastupe vrućine”, ističe doktorka.
Kada toplotni talas već počne, savjetuje se:
- unos dovoljno tečnosti, prije svega vode
- lagana ishrana, uglavnom biljnog porijekla
- izbjegavanje alkohola i cigareta
- dovoljno sna i odmora
Kvalitetan san pomaže organizmu da se makar djelimično oporavi od toplotnog stresa kojem je bio izložen tokom dana.
Hoćemo li se vremenom navići?
Upravo tu, smatra Trajdl-Hofman, leži jedan od najvećih problema.
Mnogi ljudi tokom velikih vrućina loše spavaju, pa organizam brže ulazi u stanje takozvane dekompenzacije – trenutak kada više ne može uspješno da nadoknadi poremećaje i održava normalne funkcije.
Koliko će neko moći da podnese posljedice vrućine zavisi od njegove individualne otpornosti.
Doktorka to objašnjava slikom bureta: kod starijih osoba, hroničnih bolesnika i ljudi koji uzimaju lijekove, “bure” se tokom toplotnog talasa mnogo brže napuni.
Mlađi i fizički aktivniji ljudi, kao i oni koji su navikli na visoke temperature, imaju veću otpornost, ali ni ona nije neograničena.
“Ovako brz i eksponencijalan rast broja ekstremno toplih dana, kao i ovako ubrzane klimatske promjene, predstavljaju izazov kojem ni ekosistemi ni ljudi ne mogu dovoljno brzo da se prilagode“, zaključuje Trajdl-Hofman.
