Nafta kreće novom rutom
Ruski državni naftni gigant Rosnjeft počeo je da ukrcava naftu na tankere ledene klase u terminalu Buhta Sever na poluostrvu Tajmir. Prve pošiljke prevoze se prema Aziji kroz Arktik.
Rusija je početak projekta zvanično obilježila početkom septembra, kada je prvi tanker ukrcan naftom iz novog kompleksa. Prema podacima o praćenju brodova, tokom septembra trebalo bi da bude angažovano najmanje četiri specijalizovana tankera.
Sjeverni morski put Rusiji omogućava kraću pomorsku vezu prema azijskim tržištima nego tradicionalne rute kroz Suecki kanal. Rojters je ranije objavio da je Rusija tokom 2026. značajno povećala izvoz nafte ovom rutom, a do avgusta je sedam tankera prevezlo oko šest miliona barela.
Za početak 150.000 barela dnevno
Iako je riječ o projektu ogromnih razmjera, početni obim je znatno manji od konačnih planova.
Prema dostupnim podacima, izvoz bi u prvoj fazi trebalo da iznosi oko 150.000 barela dnevno. Rosnjeft planira da ga poveća na oko 600.000 barela dnevno u drugoj polovini 2027. godine, a zatim na milion barela dnevno do 2030. godine. Ukupni proizvodni potencijal projekta ranije je procjenjivan na oko dva miliona barela dnevno.
Vostok Oil obuhvata više od 13 naftnih polja na Tajmiru i u istočnom Sibiru. Prema procjenama Rosnjefta, kompleks ima oko 51 milijardu barela rezervi, što ga čini jednim od najvećih novih naftnih projekata u Rusiji.
Rat promijenio planove
Projekat je posebno važan zbog promjena na ruskom energetskom tržištu nakon početka rata u Ukrajini.
Zapadne sankcije i povlačenje stranih kompanija odložili su ranije planove za razvoj projekta. Istovremeno, Rusija je morala da pronađe nove načine za izvoz nafte, prvenstveno prema kupcima u Aziji.
Američka administracija je u januaru 2025. uvela sankcije protiv projekta Vostok Oil i jedne od njegovih kompanija, sa ciljem da ograniči njegov razvoj i buduću prodaju i izvoz nafte.
Zbog toga je arktička lokacija za Moskvu postala važnija. Terminal Buhta Sever nalazi se daleko od područja rata i omogućava slanje nafte prema azijskim tržištima bez oslanjanja na luke na Crnom moru i druge tradicionalne izvozne pravce.
Ogroman projekat, ali i veliki izazovi
Vostok Oil je zamišljen još kao sovjetski projekat, ali su razvoj i eksploatacija decenijama bili odloženi. Rosnjeft ga je ponovo pokrenuo 2019. godine, uz plan da razvije potpuno novu naftnu oblast na ruskom Arktiku.
Izgradnja je izuzetno zahtjevna zbog udaljenosti, surove klime i potrebe za specijalizovanom infrastrukturom. Rosnjeft navodi da je do sada u integrisani projekat uloženo oko četiri biliona rubalja, dok je za njegov razvoj izgrađen i oko 790 kilometara dug naftovod do arktičkog terminala.
Dodatni problem predstavljaju sankcije i ograničen broj tankera ledene klase. Sjeverni morski put takođe nije tokom cijele godine jednako pristupačan, pa vremenski i ledeni uslovi utiču na mogućnost transporta.
Za Moskvu je Vostok Oil zato mnogo više od novog naftnog polja. Projekat treba da pomogne Rusiji da zadrži veliki izvoz nafte i dodatno preusmjeri njenu trgovinu prema Aziji, dok se zbog rata i sankcija smanjuje prostor za poslovanje sa zapadnim tržištima.
