Analizirajući MMF-ove Svjetske ekonomske izglede za 2025. i 2030. godinu, Euronews Business je ispitao ko će predvoditi ljestvicu evropskih zemalja prema nominalnom BDP-u po stanovniku i prema paritetu kupovne moći (PKM), koji uzima u obzir razlike u cijenama među državama.
Irska na vrhu po kupovnoj moći
Prema projekcijama, Irska bi do 2030. trebalo da postane zemlja s najvišim BDP-om po stanovniku prilagođenim za paritet kupovne moći (PKM), preuzevši vodeću poziciju od Luksemburga. Međutim, ovu brojku treba uzeti s velikom rezervom.
Poznato je da je irski BDP vještački naduvan zbog velike prisutnosti multinacionalnih korporacija, a Alan Barrett, direktor Instituta za ekonomska i društvena istraživanja, ističe kako bruto nacionalni dohodak (BND) daje znatno realniju sliku privredne snage zemlje. Podaci Svjetske banke o BND-u za 2024. godinu potvrđuju da se Irska po tom mjerilu ne bi ni našla među prve četiri zemlje.
Norveška, Švajcarska i Danska trebalo bi da zaokruže prvih pet, a njihove pozicije ne bi trebalo da se mijenjaju između 2025. i 2030. godine. Od pet najvećih evropskih privreda, Njemačka je najbolje rangirana na 12. mjestu, slijede je Francuska (15.) i Ujedinjeno Kraljevstvo (16.). Italija se nalazi na 18. mjestu, dok je Španija na začelju te grupe, na 22. mjestu.
Zemlje kandidatkinje za EU na dnu
Donjih devet mjesta na ljestvici zauzimaju uglavnom zemlje kandidatkinje za članstvo u Evropskoj uniji, pri čemu su na začelju Ukrajina, Kosovo i Moldavija. Turska je izuzetak – predviđa se da će 2030. biti na 29. mjestu, ispred tri punopravne članice EU: Bugarske, Latvanije i Grčke.
Očekuje se da će petnaest zemalja zadržati iste pozicije kao i 2025. godine. Najveći pad zabilježiće Grčka, s 29. na 32. mjesto, dok će Kipar ostvariti najveći skok, s 16. na 13. mjesto. Nijedna druga zemlja ne bi trebalo da se pomakne za više od tri mjesta.
Razlika između poretka po nominalnom BDP-u i onog po paritetu kupovne moći takođe je znakovita. Malta, Rumunija, Poljska i Turska znatno su bolje rangirane prema PKM-u, što sugeriše da je njihova stvarna kupovna moć veća nego što to pokazuju nominalne brojke. Suprotno vrijedi za Estoniju, Ujedinjeno Kraljevstvo, Island i Latviju, čiji je poredak prema kupovnoj moći osjetno niži od nominalnog.
Velike razlike u kupovnoj moći
Na vrhu ljestvice razlike su velike. Irska i Luksemburg izrazito odskaču s predviđenim BDP-om po stanovniku od oko 168.000 evra, odnosno 154.000 evra, izraženim prema paritetu kupovne moći. Slijede ih Norveška i Švajcarska, koje bi do 2030. trebalo da premaše 106.000 evra.
Čak i ako se izuzmu Irska i Luksemburg, razlike unutar Evropske unije ostaju značajne. Danska predvodi ostatak članica s oko 92.000 evra, što je gotovo dvostruko više od Grčke, koja s 50.000 evra ima najniži rezultat među članicama EU. Među najvećim privredama, Njemačka ima najvišu kupovnu moć sa 79.000 evra, dok je Španija najslabija sa 61.000 evra, što je razlika od otprilike 31 posto.
Izvan EU slika je još drastičnija. Gotovo sve zemlje kandidatkinje trebalo bi da imaju BDP po stanovniku ispod 46.000 evra, a nekoliko njih i znatno niže od toga, s iznosima ispod 28.000 evra, što je otprilike polovina grčkog nivoa. Jaz između EU i zemalja koje čekaju na pridruživanje ostaje ogroman.
U nominalnim evrima jaz je još veći
Izražen u nominalnim evrima, raspon je još širi. Projekcije MMF-a za 2030. godinu stavljaju BDP po stanovniku u 41 evropskoj zemlji u raspon od samo 7.276 evra u Ukrajini do 152.417 evra u Luksemburgu. Bugarska je na dnu ljestvice unutar EU s 28.086 evra.
Čak i bez Luksemburga i Irske (137.819 evra), raspon unutar bloka je velik. Danska je treća među članicama EU s 84.128 evra, a slijede je Nizozemska (79.613 evra), Švedska (73.104 eura) i Austrija (67.406 evra).
Njemačka je s 65.924 evra na ukupno 10. mjestu i jedina je od pet najvećih evropskih privreda koja se nalazi u prvih deset. Ujedinjeno Kraljevstvo je odmah iza, na 11. mjestu sa 64.360 evra.
Izvan EU, Švajcarska (127.846 evra), Island (108.366 evra) i Norveška (93.046 evra) nalaze se među prvih pet u ukupnom poretku. Time se potvrđuje opšti obrazac prema kojem su zemlje sjeverne i zapadne Evrope grupisane na vrhu, dok istočna Evropa, a posebno zemlje kandidatkinje za EU, značajno zaostaju.
