Francuska se takođe nalazi usred nezabilježenog toplotnog talasa za ovo doba godine, a njena meteorološka služba Météo-France izvijestila je o stotinama oborenih temperaturnih rekorda širom zemlje.
Irska je svoj rekord za maj premašila za više od 1°C, dok su se Njemačka, Italija, Španija i Švajcarska takođe suočile s neuobičajeno vrućim proljetnim uslovima, piše BBC.
“Nevjerovatno”
“Naprosto nevjerovatno”, komentarisala je Friederike Otto, profesorica klimatskih nauka na Imperial Collegeu u Londonu. “Potpuno suludo”, dodaje Peter Thorne, direktor Istraživačkog centra za klimu Icarus na Univerzitetu Maynooth u Irskoj.
Neposredni uzrok toplotnog talasa je takozvana toplotna kupola, pojava pri kojoj područje visokog pritiska vazduha ostaje zaglavljeno iznad Evrope, zadržavajući vrući vazduh ispod sebe. Ali naučnici ne sumnjaju da su klimatske promjene uzrokovane ljudskim djelovanjem – prvenstveno izgaranjem uglja, nafte i gasa – dodatno pojačale ovu vrućinu.
Prema podacima klimatske službe Copernicus, Europa se u posljednjih 30 godina zagrijavala po stopi od 0,56°C po deceniji, što je više nego dvostruko brže od globalnog prosjeka. To možda ne zvuči mnogo, ali u klimatskom smislu predstavlja veliku promjenu, dovoljnu da ekstremne vrućine učini znatno intenzivnijim.
“Kada dođe do toplotnog talasa, on je znatno jači jer se nadovezuje na zagrijavanje klime”, rekao je za BBC News Richard Betts, voditelj istraživanja klimatskih uticaja u Met Officeu i profesor na Univerzitetu u Exeteru.
“Klimatolog sam već 33 godine i svjedočimo upravo onome na šta smo tada upozoravali, iako su ovi rekordi možda ekstremniji i stižu ranije nego što smo očekivali”, dodao je. Vrućina nije ograničena samo na Evropu; u Delhiju u Indiji temperature su dosegle 45 °C.
Rekordi se ne obaraju, nego uništavaju
U stabilnoj klimi, kako naučnici iz godine u godinu prikupljaju temperaturne podatke, novi rekordi trebalo bi s vremenom da postaju sve rjeđi. Logika je jednostavna: veća je vjerovatnost da ćete vidjeti novi rekord nakon 10 godina prikupljanja podataka nego nakon 100.
“Kada neko sruši svjetski rekord u skoku uvis, očekujete da ga premaši za centimetar, a ne odjednom za 20 ili 30 centimetara. Isto vrijedi i za vremenske prilike”, objasnio je za BBC News Erich Fischer, profesor na Institutu za atmosferske i klimatske nauke na ETH Cirihu u Švajcarskoj.
“Ako se rekord sruši nakon 100 ili 150 godina mjerenja, očekivali biste da bude premašen za desetinku stepena, a ne odjednom za dva ili tri stepena”, dodao je.
Međutim, kada se relativno rijedak vremenski sistem poput ovosedmične toplotne kupole pojavi u klimi koja se zagrijava, razlika u rekordu može biti ogromna. “Prolazimo kroz razdoblje vrlo brzog zagrijavanja, posebno u zapadnoj Evropi. Stoga, da se danas ponove isti vremenski uslovi kakve smo imali, recimo, sedamdesetih, ne bi bilo samo malo toplije, nego bi rekordi bili potpuno uništeni”, rekao je profesor Fischer.
Čak ni 2026. godine, ovosedmični evropski toplotni talas nije izolovan slučaj. Još u martu, oko 30% aktivnih američkih meteoroloških stanica postavilo je nove temperaturne rekorde za to doba godine, prema nezavisnoj američkoj klimatskoj istraživačkoj grupi Berkeley Earth. Glavni naučnik grupe, Robert Rohde, nazvao je razliku u rekordima širom zapadnih SAD “potpuno apsurdnom”.
Znakovi onoga što dolazi
Ovi toplotni talasi koji ruše rekorde događaju se u svijetu koji je u prosjeku oko 1,4°C topliji nego krajem 19. vijeka, zbog ljudskih aktivnosti poput izgaranja fosilnih goriva. Ali, na osnovu trenutnih klimatskih politika svjetskih vlada, globalno zagrijavanje moglo bi doseći blizu 3°C do kraja vijeka.
To neizbježno znači dalje rušenje temperaturnih rekorda, što predstavlja poseban izazov za zemlje poput Ujedinjenog Kraljevstva i Švajcarske, čija infrastruktura nije prilagođena ekstremnim vrućinama. A kao što su pokazali protekli dani, ovaj izazov više nije ograničen samo na ljetne mjesece.
“Klima u kojoj danas živimo jednostavno nije ona u kojoj smo odrasli, a naše zgrade i infrastruktura žalosno su nepripremljeni za ono što dolazi”, upozorila je profesorica Otto.
Do 1990. godine, apsolutni temperaturni rekord u Ujedinjenom Kraljevstvu iznosio je 36,7°C, postavljen 1911. godine. Od tada je srušen nekoliko puta i sada iznosi 40,3°C, zabilježen u julu 2022. godine. S daljnjim klimatskim promjenama, čak i više temperature uskoro će postati ozbiljna mogućnost, upozorio je profesor Betts.
“Sve dok ne smanjimo globalne emisije ugljika na neto nulu, nastavićemo zagrijavati planetu, a temperaturni rekordi nastaviće padati”, zaključio je, prenosi Index.
