Prema izvještajima agencija Rojters i Frans pres, napad se dogodio tokom noći između nedjelje i ponedjeljka, 11. i 12. oktobra. Među pogođenim trgovinskim lancima su Intermarše (Intermarché), Neto (Netto), Kuperativ U (Coopérative U), E. Lekler (E.Leclerc), Monopri (Monoprix) i pojedine prodavnice Karfura (Carrefour).
Francusko tužilaštvo pokrenulo je istragu, a u incident su uključene i nadležne službe za sajber-bezbjednost. Osim uništene hrane, prijavljeni su i požari povezani s napadom.
Napadom pogođeno više stotina prodavnica
Prema podacima koje je Frans pres objavio 12. oktobra, napadom je pogođeno najmanje 300 prodavnica lanaca Intermarše i Neto, više od 100 prodavnica grupacije Kuperativ U i nekoliko prodavnica E. Leklera.
Problemi su prijavljeni i u drugim trgovinskim lancima. Karfur je potvrdio da je bilo pogođeno 80 prodavnica, dok su problemi zabilježeni i u Monopriju.
Broj pogođenih objekata razlikuje se u pojedinim izvještajima, jer su trgovinski lanci podatke objavljivali odvojeno. Ipak, jasno je da je napad zahvatio veliki broj prodavnica na različitim lokacijama u Francuskoj.
Grupacija Les Musketer (Les Mousquetaires), koja upravlja lancima Intermarše i Neto, saopštila je da će morati da baci svježe i smrznute proizvode iz pogođenih objekata. Ukupna finansijska šteta još nije utvrđena.
Hakeri na daljinu aktivirali odmrzavanje
Za razliku od napada čiji je cilj krađa podataka ili iznuda novca, u ovom slučaju meta su bili sistemi koji upravljaju temperaturom rashladnih uređaja.
Prema izvještaju Rojtersa, napadači su uspjeli da aktiviraju funkciju prinudnog odmrzavanja na povezanim uređajima. Zbog toga rashladni sistemi nisu održavali potrebne temperature, što je dovelo do kvarenja hrane.
U pojedinim prodavnicama temperatura je, prema navodima grupacije Les Musketer koje prenosi Rojters, dostigla 50 stepeni Celzijusa tokom šest sati.
Ipak, nije dovoljno razjašnjeno na koji se tačno dio rashladnog sistema odnosi navedena temperatura.
Kada se namirnice koje zahtijevaju neprekidno čuvanje na niskim temperaturama izlože neodgovarajućim uslovima, njihova bezbjednost može biti narušena. Ponovno uključivanje uređaja ne znači da se takva hrana može bezbjedno prodavati.
U središtu istrage sistemi danske kompanije Danfos
Prema informacijama koje prenosi Frans pres, napad je povezan sa sistemima za upravljanje rashladnom opremom danske kompanije Danfos (Danfoss), čiju tehnologiju koriste različiti trgovinski lanci.
Takvi sistemi omogućavaju daljinski nadzor i podešavanje temperature, kao i automatsko upravljanje radom rashladnih uređaja. Njihova upotreba olakšava održavanje opreme u velikom broju prodavnica, ali može predstavljati bezbjednosni rizik ako sistemi nisu dovoljno zaštićeni.
Danfos je saopštio da je upoznat s incidentima u Francuskoj koji su pogodili određeni broj sistema za upravljanje hlađenjem. Kompanija je navela da je pogođena oprema koristila zastarjeli firmver, odnosno ugrađeni softver koji upravlja radom uređaja, a za koji se više ne objavljuju bezbjednosna ažuriranja.
Ipak, konačan način na koji su napadači pristupili sistemima još treba da utvrde istražitelji. Nije potvrđeno da je napad izveden iskorištavanjem određenog ranije poznatog bezbjednosnog propusta.
Francusko tužilaštvo istražuje i prijavljene požare
Pariško tužilaštvo potvrdilo je da je pokrenuta istraga zbog velikog sajber-napada na povezane rashladne uređaje u više velikih trgovinskih lanaca.
Među prijavljenim posljedicama su kvarenje hrane i požari. Za sada nisu objavljeni svi detalji o okolnostima izbijanja požara niti je potvrđeno da su svi prijavljeni incidenti nastali na isti način.
Francuski premijer Sebastijan Lekorni zatražio je uključivanje Nacionalne agencije za sajber-bezbjednost (ANSSI), koja sarađuje sa drugim evropskim službama kako bi se procijenilo da li bi slični sistemi mogli biti ugroženi i u drugim zemljama.
Evropski komesar za poljoprivredu Kristof Hansen osudio je napad i upozorio na značaj zaštite prehrambenog lanca.
Francuske vlasti zasad nisu saopštile ko stoji iza napada niti koji je bio njegov motiv.
Kako jedan napad može izazvati štetu u stotinama prodavnica?
Savremeni supermarketi koriste digitalno povezane uređaje za nadzor i upravljanje rashladnim sistemima. Zahvaljujući njima, zaposleni i tehničke službe mogu pratiti temperaturu u velikom broju hladnjaka, zamrzivača i rashladnih komora.
Međutim, kada više trgovinskih lanaca koristi sličnu tehnologiju, bezbjednosni propust u zajedničkom sistemu može imati posljedice na velikom broju lokacija.
Ovaj incident pokazuje da sajber-napadi ne moraju biti usmjereni samo na baze podataka, platne sisteme ili poslovne mreže. Ako napadači preuzmu kontrolu nad digitalnim sistemima koji upravljaju fizičkom opremom, posljedice mogu uključivati uništenu robu, prekid rada i ozbiljne finansijske gubitke.
Zato zaštita povezanih uređaja postaje važna i za sektore koji se tradicionalno ne smatraju direktnom metom sajber-kriminala, uključujući trgovinu hranom.
Istraga bi trebalo da pokaže kako su napadači pristupili rashladnim sistemima, kolika je ukupna šteta i da li postoji rizik od sličnih incidenata u drugim evropskim zemljama, prenio je Index.hr.
