Prekomjerna smrtnost samo u tri velike zemlje EU — Njemačkoj, Francuskoj i Španiji — već je premašila 25.000 slučajeva, pokazuju preliminarni nacionalni podaci. Stručnjaci upozoravaju da će broj značajno porasti kada budu objedinjeni podaci za avgust, prenosi The Guardian.
Uzastopni toplotni talasi koji su od maja zahvatali zapadnu Evropu oborili su istorijske temperaturne rekorde na stotinama meteoroloških stanica. Francuska je zabilježila najvišu prosječnu temperaturu na nivou cijele zemlje otkako postoje mjerenja.
U Njemačkoj su krajem juna rekordi padali tri dana zaredom, a na 46 meteoroloških stanica temperatura je premašila 40°C. Španija je, s druge strane, danima bilježila temperature iznad 42°C. Naučnici upozoravaju da globalno zagrijavanje izazvano ljudskim djelovanjem čini ovakve ekstremne događaje sve češćim i intenzivnijim.
Najveći broj žrtava u Njemačkoj
Najveći broj smrtnih slučajeva zabilježen je u Njemačkoj, koja je krajem prošle sedmice objavila procjenu od 14.000 smrtnih slučajeva povezanih s vrućinom u periodu od 6. aprila do 9. avgusta.
Njemački Institut Robert Koch (RKI), savezna zdravstvena agencija, saopštio je da je samo tokom sedmice od 22. do 28. juna umrlo 9.600 ljudi više nego što bi se očekivalo.
Sistematski prikupljeni podaci o prekomjernoj smrtnosti na nivou EU, dostupni od 2008. godine, pokazuju da je jedina druga ljetna sedmica u kojoj je zabilježena veća stopa dodatnih smrtnih slučajeva bila sedmica u julu 2022. godine, kada je pandemija kovida 19 još bila aktivna.
Ovogodišnje ljeto je ubjedljivo najteže u Njemačkoj kada je riječ o smrtnosti povezanoj s vrućinom otkako postoje evidencije. Prethodni rekord u najmnogoljudnijoj zemlji EU iznosio je 8.900 smrtnih slučajeva i zabilježen je 2018. godine. RKI navodi da tokom uobičajenih ljeta broj smrtnih slučajeva povezanih s vrućinom često bude manji od 2.000.
Španija takođe oborila rekord
Podaci Instituta za zdravlje Carlos III, koji prati smrtnost, ukazuju na to da se 4.947 smrtnih slučajeva u Španiji od maja do ove sedmice može pripisati visokim temperaturama.
Time je 2026. godina postala najsmrtonosnija godina u Španiji kada je riječ o vrućini, nadmašivši prethodni rekord od 4.520 smrtnih slučajeva iz 2022. godine.
Različite zemlje, međutim, koriste različite metode za izračunavanje i prikazivanje ovih podataka. Španija i Njemačka u realnom vremenu modeliraju procijenjeni broj smrtnih slučajeva povezanih s vrućinom, poredeći dnevne temperature i stope smrtnosti kako bi izračunale broj slučajeva koji se mogu pripisati visokim temperaturama.
Takve procjene su neophodne jer se vrućina rijetko navodi kao neposredni uzrok smrti. U većini slučajeva visoke temperature pogoršavaju postojeća zdravstvena stanja, poput bolesti disajnih organa ili kardiovaskularnih bolesti, nakon čega osoba umire od srčanog udara, moždanog udara ili otkazivanja bubrega.
Konačna procjena uzroka smrti može potrajati sedmicama ili čak mjesecima, a mnoge zemlje još nisu objavile podatke ni za početak avgusta.
Karl Lauterbach, bivši njemački ministar zdravlja, rekao je prošle sedmice da će se dosadašnje procjene vjerovatno pokazati kao potcijenjene.
Francuska: više od 7.000 dodatnih smrtnih slučajeva
U Francuskoj je više od 500 meteoroloških stanica zabilježilo temperature iznad 40°C, dok je u jednom trenutku čak 98% teritorije zemlje bilo pod upozorenjem zbog visokih temperatura.
Francuska prvo objavljuje podatke o prekomjernoj smrtnosti od svih uzroka, a konačnu procjenu broja smrti koje se mogu direktno pripisati vrućini objavljuje naknadno.
Nacionalna zdravstvena agencija saopštila je prošle sedmice da je broj prekomjernih smrtnih slučajeva od svih uzroka između kraja maja i 22. jula iznosio 7.300.
Podaci za avgust još nisu bili dostupni. Početna procjena zasnivala se na elektronskim potvrdama o smrti, koje obuhvataju oko 80% ukupne smrtnosti.
Italija: procjena između 5.000 i 8.000 žrtava
Italija koristi nacionalni sistem za praćenje smrtnosti povezan s vrućinom koji se oslanja na podatke lokalnih opština, zbog čega se podaci često objavljuju sa značajnim zakašnjenjem.
Za sada nisu dostupni objedinjeni nacionalni podaci o broju smrtnih slučajeva.
Modeli ipak pokazuju da je samo između 22. i 28. juna umrlo oko 2.700 ljudi više nego što je uobičajeno.
Epidemiolozi procjenjuju da će ukupan broj smrtnih slučajeva koji se mogu pripisati vrućini u Italiji vjerovatno biti između 5.000 i 8.000 kada budu dostupni konačni podaci.
I druge evropske zemlje bilježe veliki porast smrtnosti
Velika Britanija je u julu saopštila da njeni modeli ukazuju na to da su toplotni talasi u maju i junu doveli do 2.877 smrtnih slučajeva povezanih s vrućinom u Engleskoj.
Belgija je objavila da preliminarni podaci pokazuju 39% povećanje smrtnosti između 18. i 29. juna, što odgovara broju od 1.222 dodatna smrtna slučaja.
Holandija je saopštila da je između 22. juna i 5. jula umrlo najmanje 900 ljudi više nego što je uobičajeno.
Brza studija zasnovana na modeliranju, koju je citirala Evropska komisija, procjenjuje da je tokom toplotnog talasa krajem juna u Poljskoj umrlo 1.070 ljudi više nego što je uobičajeno.
Podaci švajcarskih zdravstvenih vlasti ukazuju na 220 prekomjernih smrtnih slučajeva povezanih s vrućinom tokom iste sedmice.
Prvi podaci iz Luksemburga, Grčke, Rumunije, Bugarske i Danske ukazuju na oko 40 dodatnih smrtnih slučajeva u svakoj od tih zemalja.
Prema računici Agencije France-Presse, područja u kojima živi više od 80 miliona Evropljana ovog ljeta bila su izložena temperaturama višim od 40°C.
SZO upozorava da će problem biti sve veći
Svjetska zdravstvena organizacija (SZO) saopštila je u maju da je smrtnost povezana s vrućinom u evropskom regionu tokom posljednjih 20 godina porasla za više od 30%.
SZO upozorava da će se broj smrtnih slučajeva vjerovatno značajno povećavati zbog klimatske krize i starenja stanovništva.
Drugim riječima, ovogodišnjih 35.000 nije konačan bilans. Riječ je o trenutnoj procjeni koja obuhvata samo dio evropskih zemalja i ne uključuje kompletne podatke za avgust. Kada budu prikupljeni podaci iz svih zemalja i za cijelo ljeto, očekuje se da će konačan broj biti znatno veći.
