Analiza koja upoređuje penzije s troškovima života krajem oktobra 2025. pokazuje velike razlike širom kontinenta. Omjer se kreće od samo 22 posto u Gruziji do čak 225 posto u Luksemburgu. Podaci o troškovima života, koje je prikupio Numbeo, predstavljaju nacionalni prosjek za samca i ne uključuju stanarinu, dok podaci o penzijama dolaze iz analize kompanije Moorepay.
U Luksemburgu, na primjer, prosječna državna penzija iznosi 28.790 evra, dok su troškovi života procijenjeni na 12.791 evro. To penzionerima ostavlja višak od gotovo 16.000 evra. Penzije su više nego dvostruko veće od troškova života i u Italiji (210%) te Finskoj (208%), a blizu tog nivoa su i Španija (199%) te Danska (189%).
Zemlje u kojima penzije pokrivaju troškove
U još nekoliko zemalja penzije značajno premašuju troškove života, s omjerom između 150 i 180 posto. U tu grupu spadaju Island (179%), Norveška (178%), Njemačka (176%), Belgija (170%), Austrija (165%), Francuska (160%), Nizozemska (159%) i Švedska (158%).
Postoji i šest zemalja u kojima državne penzije takođe pokrivaju osnovne troškove samca, ali je višak znatno manji. To su Švajcarska (131%), Irska (126%), Ujedinjeno Kraljevstvo (120%), Poljska (112%), Češka (108%) i Grčka (103%).
Hrvatska među zemljama gdje penzije nisu dovoljne
U čak 20 evropskih zemalja državne penzije nisu dovoljne za pokrivanje troškova života. U nekima od njih, poput Slovenije (95%), Slovačke (94%), Estonije (91%) i Portugala (90%), penzije pokrivaju veći dio troškova. U toj se grupi nalaze i Crna Gora (89%), Litvanija (85%), Hrvatska (82%) i Mađarska (81%).
Međutim, situacija je znatno teža u drugim zemljama, gdje penzije ne pokrivaju ni polovinu troškova. Na dnu ljestvice su Gruzija (22%), Albanija (29%), Ukrajina (29%) i Moldavija (42%). Loše stoje i Bosna i Hercegovina (53%), Kipar (58%), Sjeverna Makedonija (61%), Turska (64%) i Letonija (65%).
Jasna geografska podjela
Podaci otkrivaju jasnu geografsku podjelu. U sjevernoj i zapadnoj Evropi, uključujući nordijske zemlje, penzije uglavnom pokrivaju ili premašuju osnovne troškove života. U srednjoj Evropi pokrivenost je umjerena, dok u istočnoj Evropi i na Balkanu penzije najčešće pokrivaju samo dio troškova.
Noel Whiteside, gostujući profesor na Univerziteta u Oksxfordu, objašnjava da su “neke zemlje EU jednostavno siromašnije od drugih te se od porodice očekuje da finansijski pomažu starijim rođacima i tako dopunjuju njihove penzije”.
Struktura penzionog sistema je ključna
Starije osobe u Evropi uveliko se oslanjaju na penzije kao glavni izvor prihoda. Prema podacima OECD-a, čak dvije trećine (66%) prihoda osoba starijih od 65 godina u Evropi dolazi iz javnih transfera. U nekim zemljama značajan udio imaju i privatne strukovne penzije.
David Sinclair, izvršni direktor britanskog Međunarodnog centra za dugovječnost, ističe da je “ustroj penzionog sistema svake zemlje ključan pokretač visine penzija”.
